تجزیه و تحلیل و بهینه سازی انرژی مصرفی در تولید گندم آبی به روش تحلیل پوششی داده ها (مطالعه موردی استان البرز)

هدف از این مطالعه، بررسی الگوی مصرف انرژی، کارایی مزارع گندم، مشخص کردن مزارع کارا و تعیین میزان بهینه انرژی مصرفی در تولید گندم آبی استان البرز با استفاده از تکنیک ناپارامتری تحلیل پوششی داده ها (DEA) است. اطلاعات مورد نیاز تحقیق با تکمیل پرسشنامه با مصاحبه حضوری و مطالعات اسنادی در سال ۱۳۹۷ جمع آوری شد. این مطالعه بر پایه دو خروجی (گندم و کاه) و هشت ورودی اجرا و داده های مورد نیاز آن از بیست مزرعه گندم استان البرز جمع آوری شد. کل انرژی مصرفی و ستانده در تولید گندم آبی این استان به ­ازای هر هکتار به ترتیب ۸۴/۴۵۴۵۸ و ۲۸/۱۶۲۱۶۹ مگاژول محاسبه شد. شاخص کارایی انرژی، بهره وری انرژی و افزوده خالص انرژی به ترتیب ۵۷/۳، ۲۷/۰ کیلوگرم بر مگاژول و ۴۴/۱۱۶۷۱۰ مگاژول بر هکتار به دست آمد. بیشترین مقدار مصرف انرژی (۰۶/۴۳ درصد از کل انرژی مصرفی در تولید گندم­) در کود شیمیایی دیده ­شده است. مثبت بودن افزوده خالص انرژی نشان می­دهد که تولید گندم آبی در استان البرز توجیه پذیر است. در رویکرد بازده به مقیاس ثابت و بازده به مقیاس متغیر به ترتیب ۴ و ۱۰ مزرعه گندم کارا تشخیص داده­ شدند. متوسط کارایی فنی، کارایی فنی خالص و کارایی مقیاس مزارع به ترتیب ۸۹۳/۰، ۹۹۰/۰ و ۹۰۱/۰ محاسبه شد. مقدار صرفه جویی انرژی در تولید گندم آبی استان ۵۱/۳ درصد به دست آمد و نشان می دهد با توجه به توصیه های این مطالعه و با حفظ سطح فعلی عملکرد محصول گندم، می توان به طور متوسط ۶۲/۱۶۱۰ مگاژول به­ازای هر هکتار زمین زیر کشت گندم در مصرف انرژی صرفه جویی کرد.

کلیدواژه ها:

ستانده ، شاخص های انرژی ، صرفه جویی انرژی ، کارایی فنی ، نهاده