تحلیل فضایی - زمانی طبقه بندی اقلیمی ایران بر اساس روش دومارتن و آزمون من-کندال در دوره آماری ۱۳۷۴ تا ۱۳۹۸

سال انتشار: 1401
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 185

فایل این مقاله در 18 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SCJS-20-3_009

تاریخ نمایه سازی: 29 آذر 1401

چکیده مقاله:

سابقه و هدف: آب و هوای یک منطقه در یک دوره بلندمدت را اقلیم گویند. شناسایی و طبقه بندی اقلیمی از دیرباز مورد توجه متخصصان آب و هواشناسی بوده است. محققان با به کارگیری روش ­های مختلف و با استفاده از متغیرهای اقلیمی همچون بارش و دما، زمین را به مناطق اقلیمی همگن طبقه ­بندی کرده اند و نتایج پهنه بندی اقلیمی را در ارزیابی کمبود آب و منابع آب در مقیاس­ های کوچک و بزرگ به منظور پیش بینی اقدامات عملی برای کنترل خشکی در مناطق آسیب پذیر به کار برده اند. هدف از این تحقیق به روزرسانی و تحلیل فضایی-زمانی طبقه بندی اقلیمی ایران بر اساس شاخص دومارتن و استفاده از آزمون من-کندال است. مواد و روش­ ها: برای انجام این مطالعه، داده های مربوط به متغیرهای دما و بارش به ­صورت ماهیانه از ۱۵۳ ایستگاه سینوپتیک در دوره زمانی ۱۳۹۸-۱۳۷۴ از سازمان هواشناسی کشور استخراج گردید. ابتدا داده های میانگین دمای سالیانه و مجموع بارش سالیانه از داده های ماهیانه تهیه شد و سپس با استفاده از مدل کریجینگ نقشه های هم دما و هم بارش به دست آمد. نقشه نهایی پهنه بندی اقلیمی با استفاده از شاخص دومارتن که پایه آن بر اساس بارش و دما است تهیه گردید. همچنین برای بررسی معنی داری یا عدم معنی داری شاخص اقلیمی دومارتن و تعیین روند، از آزمون ناپارامتریک من-کندال استفاده شده است. نتایج و بحث: نتایج نشان داد که بر اساس مدل کریجینگ، میزان R۲ و RMSE برای داده­ های بارش به ترتیب برابر با ۵۸/۰ و ۵۱/۱۶۷ میلی متر و برای داده­ ها دما ۸۳/۰و ۲۳/۲ درجه سلسیوس به ­دست ­آمد که بیانگر عملکرد بهتر مدل برای داده های دما می باشد. علت این امر با واریانس بالای داده های بارش در کشور مرتبط است. پهنه ­بندی اقلیمی ایران بر اساس شاخص دومارتن نشان داد که شش تیپ اصلی اقلیمی این شاخص در ایران وجود دارد. بیش­تر مساحت ایران را اقلیم خشک و پس از آن اقلیم نیمه ­خشک تشکیل می­ دهد. بررسی نتایج حاصل از تحقیق نشان داد اقلیم خشک ۴۰/۷۶% ، اقلیم نیمه ­خشک ۶۵/۱۹% و سایر اقلیم ­ها کمتر از ۴% مساحت ایران را تشکیل می ­دهند. همچنین مساحت اقلیم ­های خشک و نیمه­ خشک با مساحتی بالغ بر ۰۵/۹۶% از سطح ایران، نسبت به تحقیقات گذشته افزایش یافته است که می ­تواند به دلیل کاهش بارش و افزایش دما باشد. نتایج آزمون من-کندال نشان داد که ایستگاه های خرمدره، میانه، رامسر، بروجرد، پیرانشهر، تبریز و بیجار دارای روند صعودی (روند مرطوب تر شدن) و ایستگاه های دزفول، ملایر، سبزوار، بندر انزلی، تهران (مهرآباد)، تهران (شمیران)، قزوین و دوشان تپه درای روند نزولی (روند خشک تر شدن) معنی دار در سطح ۵% هستند. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می دهد، ایران دارای شش ناحیه اقلیمی شامل؛ اقلیم خشک، نیمه ­خشک، مدیترانه ­ای، نیمه­ مرطوب، مرطوب و بسیار مرطوب است. هم چنین مقایسه نتایج به دست آمده با نتایج تحقیقاتی که سایر محققین در گذشته انجام داده ­اند نشان داد که مساحت اقلیم های خشک و نیمه خشک در دوره مورد مطالعه نسبت به دوره های گذشته افزایش داشته است. همچنین ۱۴% از ایستگاه های با روند نزولی (۸ ایستگاه) دارای روند نزولی معنی دار و ۷% از ایستگاه های با روند صعودی (۷ ایستگاه) دارای روند صعودی معنی دار در سطح ۹۵% هستند.  

نویسندگان

امین فتحی تپه رشت

گروه مهندسی و مدیریت آب ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

حسین شفیع زاده مقدم

گروه مهندسی و مدیریت آب ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

مهدی کوچک زاده

گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • Baltas, E., ۲۰۰۷. Spatial distribution of climatic indices in northern ...
  • Beck, H.E., Zimmermann, N.E., McVicar, T.R., Vergopolan, N., Berg, A. ...
  • Belda, M., Holtanová, E., Halenka, T. and Kalvová, J., ۲۰۱۴. ...
  • Coscarelli, R., Gaudio, R. and Caloiero, T., ۲۰۰۴. Climatic trends: ...
  • Dawood, M., ۲۰۱۷. Spatio-statistical analysis of temperature fluctuation using Mann–Kendall ...
  • de Martonne, E., ۱۹۲۶. Une nouvelle function climatologique: L'indice d'aridité. ...
  • Dehghan, P., Karimi, S., Marziehsadat, T. and Khosravi, H., ۲۰۱۶. ...
  • Douglas, E. M., Vogel, R. M., and Kroll, C. N., ...
  • Fillaux, J., Santillan, G., Magnaval, J. F., Jensen, O., Larrieu, ...
  • Fraedrich, K., Gerstengarbe, F.W. and Werner, P.C., ۲۰۰۱. Climate shifts ...
  • Hanafi, A. and Hatami, I., ۲۰۱۳. Producing climate map for ...
  • Kaviani, M. and Alijani, B., ۲۰۰۲. Basics of meteorology. tehran. ...
  • Khalili A., ۱۹۹۲. Arid and semi arid regions of Iran. ...
  • Köppen, W., ۱۹۰۰. Versuch einer klassifikation der klimate, vorzugsweise nach ...
  • Masoodian, S.A., ۲۰۰۳. Climatic regions of Iran. Geography and Development. ...
  • Matkan, A., Shakiba, A., Raeini Sarjaz, M., and Rahimi, M., ...
  • Minaei, M., and Irannezhad, M., ۲۰۱۸. Spatio-temporal trend analysis of ...
  • Minaei, M., and Minaei, F., ۲۰۱۷. Geostatistical modeling of air ...
  • Modarres, R. and da Silva, V.R., ۲۰۰۷. Rainfall trends in ...
  • Nadi, M., Jamei, M., Bazrafshan, J., and Janatrostami, S., ۲۰۱۳. ...
  • Rahimi, J., Ebrahimpour, M. and Khalili, A., ۱۹۸۸. Spatial changes ...
  • Raziei, T., ۲۰۱۷. Köppen-Geiger climate classification of Iran and investigation ...
  • Tabari, H., Hosseinzadeh Talaee, P., Mousavi Nadoushani, S. S., Willems, ...
  • Tavosi, T., and Delara, G., ۲۰۱۰. Climate classification of Ardebil ...
  • Zandi, R., ۲۰۱۷. Climatic classification of Khorasan Razavi province by ...
  • Zareiee, A., ۲۰۱۴. Evaluation of changes in different climates of ...
  • Zeroual, A., Assani, A. A., Meddi, M., and Alkama, R., ...
  • نمایش کامل مراجع