شناسایی و پهنه بندی نقاط داغ آلاینده دی اکسید نیتروژن هوای مشهد

دی اکسید نیتروژن(NO۲) یکی از آلاینده های معیارهوا محسوب می شود که علاوه بر اثرات سوء بهداشتی، پیش نیاز تشکیل تر کیبات خطرناک جوی نیز می باشد. در پژوهش حاضر بر اساس ۸۴ نقشه ماهانه که از حداکثر تعداد ایستگاه های کیفیت هوا با طولانی ترین دوره آماری ممکن ترسیم شده است، چهار نقشه فصلی پراکنش این آلاینده برای مشهد تهیه شد. سپس با استفاده از شاخص آماری گتیس ارد جی(Getis –Ord-Gi) نقاط داغ بر روی نقشه های فصلی شناسایی گردید. در ادامه با استفاده از تحلیل خوشه ای سلسله مراتبی، پهنه بندی نواحی همگن NO۲ شهر مشهد بدست آورده شد. طبق نتایج بدست آمده الگوی مکانی تشکیل هسته نقاط داغ در تمامی فصول مشابه به هم بوده واکثر مناطق شرق و شمال شرق مشهد کانون غلظت های بالای این آلاینده است. از لحاظ غلظت NO۲ سطح شهر مشهد را می توان به سه پهنه یا منطقه همگن تفکیک کرد. منطقه۱ با غلظت متوسط،۲۴ درصد از مساحت شهر را در نواحی جنوب و جنوب غربی مشهد در برگرفته است. منطقه۲ دارای کمترین غلظت بوده و نیمی از مساحت شهر که(۵۰ درصد) را که عمدتا منطبق بر نیمه غربی می باشد در این پهنه قرار دارد و در نهایت پهنه۳ یا منطقه دارای غلظت زیاد، مناطقی از شرق و شمال شرق مشهد را شامل می شود. که در واکاوی دلایل غلظت بالادر این پهنه، می توان به مواردی همچون تراکم بیشتر جمعیت نسبت به مناطق دیگر، ضعف زیر ساخت های شبکه حمل و نقل شهری، بافت فرسوده شهری، وسایل نقلیه موتوری غالبا مستهلک و دودزا، مجاورت با واحدهای تولیدی و صنعتی حاشیه شهر اشاره کرد.نتایج بدست آمده از این پژوهش می تواند به عنوان منبع اطلاعات تخصصی قابل استنادی جهت تدوین برنامه های رصد، کاهش و کنترل آلاینده NO۲مشهد مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

دی اکسید نیتروژن ، مشهد ، نقاط داغ ، پهنه بندی ، شاخص گتیس ارد جی