ارزیابی مولفه ی حس مکان از منظر روانشناسی محیط در معماری بازار (نمونه مورد مطالعه: بازار تهران)

در حال حاضر طراحی فضاهای معماری ازجمله بازارها، دچار تحولات اساسی شده است و در فرآیند برنامه دهی آن ها خطوط فکری جدیدی متاثر از علوم مختلف ازجمله روانشناسی محیط واردشده است. علم روانشناسی محیط در بین علوم دیگر علم نسبتا جدیدی است که در آن روانشناسی ادراک در کنار روانشناسی رفتاری مطرح می شود و بحث کاربردی آن طراحی محیط متناسب با ادراک کاربران مختلف می باشد. نظر به اهمیت رفتار کاربران در تحقق اهداف معماری و با توجه به این که در پژوهش های انجام شده، کمتر به جنبه های روان شناختی رفتاری مرتبط با این رویکرد پرداخته شده است، در این نوشتار تلاش می شود، پیوند میان حوزه های روان شناختی و معماری در محیط بازار مدنظر قرار گیرد، چراکه کاربر در بازار دائما در حال دریافت داده های حسی از محیط خواهد بود، این داده ها بر الگوهای رفتاری فرد اثر گذاشته و موجب ایجاد حالت درون گرایانه در تفکرات ذهنی و نهایتا تصمیم گیری و بروز واکنش های رفتاری می شود. پژوهش حاضر به روش کیفی و از طریق استدلال عینی و مطالعات کتابخانه ای در باب مبانی نظری حس مکان و هویت بخشی با بررسی نمونه موردی بازار بزرگ تهران و باهدف کمک به طراحان و برنامه ریزان در جهت حل مشکلات رابطه انسان و محیط از نقطه نظر روان شناختی، منجر به نتایج تحلیلی و تکمیلی در قالب راهکار و الگو خواهد شد. تاثیر مولفه های حس مکان و القای هویت، بر نگرش و جهت دهی به رفتار استفاده کنندگان می تواند منجر به بروز اعمال و رفتارهای پایدار از سوی مخاطبین مختلف ازنظر جنس و سن و ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی گردد.

کلیدواژه ها:

روانشناسی محیط ، معماری ، حس مکان ، هویت ، بازار