نقش و جایگاه محرمیت در معماری و شهرسازی اسلامی

یکی از مهمترین اصولی که در شهرسازی و معماری سنتی ایران زمین بالاخص پس از اسلام مورد توجه قرارگرفته است، اصل محرمیت است که به بهترین وجه در کلیه مقیاس های شهری از بناهای عظیم و بزرگ عمومی تاخانه های مسکونی و از فضاهای عمومی شهری تا فضاهای نیمه عمومی و نیمه خصوصی به کار گرفته شده است. پژوهشحاضر به روش کتابخانه ای-اسنادی انجام شده است و بر اساس ماهیت از نوع توصیفی و تحلیلی میباشد و در پی آناست تا مفهوم، نقش و جایگاه محرمیت، عوامل موثر بر آن، ریشه های شکل گیری و تاثیرگذاری این اصل را در سازمانفضایی-کالبدی معماری اسلامی باز شناساند . نتایج بررسی مقالات و کتب مربوطه نشان میدهد که میتوان گفت اصلمحرمیت در شهرسازی و معماری اسلامی از کلانترین فضاهای شهری تا خردترین فضاهای معماری را مورد تاثیر خویشقرار داده است و به عنوان یک اصل حاکم بر تمامی شئون زندگی، به زیبایی در معماری سنتی و اسلامی ایران کالبدیافته و آثار و نتایج عمیقی در سازماندهی فضایی و نحوه قرارگیری عملکردهای گوناگون داشته است. یافته ها نشان میدهد اصل محرمیت دارای ارزش، مفهوم و عملکرد غنی بوده و وجود آن در هویت بخشی به کالبد فضای معماری یاریمیبخشد و یکی از مهمترین تجلیات کالبدی آن، رعایت اصل سلسله مراتب در سطوح مختلف میباشد. اصل درونگرایینیز به عنوان بارزهای دیگر از اصل محرمیت، مفهومی است که به صورت یک اصل در معماری ایران وجود داشته است وبا حضوری آشکار به صورت های متنوع قابل درک و مشاهده است. این اصول، ریشه ای عمیق در مبانی و اصول اندیشه هایاجتماعی و فرهنگی این سرزمین دارد که با بهره گیری از آنها میتوان شاهد شکلگیری ارزش هایی پایدار همچون امنیت،آرامش، خلوت و سکونت در معماری و شهرسازی ایرانی- اسلامی بود

کلیدواژه ها:

اصل محرمیت ، معماری ایرانی- اسلامی ، درونگرایی ، سلسله مراتب