عقل و کشف احکام شرعی

سخن گفتن از «عقل» و اعتباریت آن در کشف احکام شرعی، دشوار و چه بسا ناممکن است. اما با پژوهش در آرا و سخنان اندیشمندان اسلامی، می توان دریافت که: ارزش، حجیت و سندیت «عقل»، مورد اتفاق است؛ یعنی در اصل ارزشمندی عقل، تاثیر و کارایی آن، در شناخت واقعیت ها، و تمیز درستی از نادرستی ها در ابعاد گوناگون اعتقادی، عبادی، فردی، اجتماعی و... اتفاق نظر است. تفاوت دیدگاه در این است که آیا عقل در کنار شرع و پیامبر| قرار دارد، یا جایگاهی فروتر از آن دارد؟ در واقع، گفت گو در باب گستره عقل است که توافق دیدگاه وجود ندارد، و در هندسه معرفتی اندیشمندان اسلامی در این حوزه، سه دیدگاه مطرح است که عبارتند از: نگاه افراطی، نگاه تفریطی و نگاه اعتدالی.

کلیدواژه ها:

عقل ، دلیل عقلی ، حکم شرعی ، فقه ، شریعت ، حکم