چیستی و دلائل منطقه الفراغ در قانون گذاری اسلامی *

از آنجا که نظریه منطقه الفراغ بیشتر ناظر به زمانی است که فقیه، دارای قدرت اجرایی هم باشد، یعنی حکومت اسلامی تشکیل یافته است و فقیهی به عنوان ولی امر مسلمانان و زعیم امت در راس امور قرار دارد، این نظریه به ویژه در زمان حاضر که چنین شرایطی موجود است می تواند کاربرد فراوانی داشته باشد. در این نوشتار منطقه الفراغ را تعریف می کند و نکات مبهم را توضیح می دهد و با دلایل عقلی و نقلی بر اثبات منطقه الفراغ برای ولی امر استدلال می کند. منطقه الفراغی که ولی امر می تواند در آن قانون گذاری کند در خصوص احکام غیر الزامی است که با وجود شرایط می تواند آن حکم غیر الزامی را به حکمی الزامی تبدیل نماید. همچنین مقاله بررسی می کند که آیا ولی امر می تواند در احکام الزامی ورود داشته باشد یا نه و نیز تصرف او در احکام الزامی چه نوع تصرفی است. از آنجا که در این نوشتار هدف ما چیستی و ادله اثبات کننده منطقه الفراغ بود در صدد بیان و پاسخ به نقدهای این نظریه نبوده ایم، گرچه کوشیده ایم نظریه را به گونه ای تقریر کنیم که اشکالات کمتر متوجه نظریه شود، یعنی به صورت ضمنی به اشکالات پاسخ داده ایم.

کلیدواژه ها:

منطقه الفراغ ، قانون گذاری ، ولی امر ، حکم الزامی ، حکم غیر الزامی ، حل تزاحم