مقایسه بیماری زایی سازه های عفونت زای ویروس ایرانی پیچیدگی برگ چغندرقند و بهینه سازی تکثیر و انتقال با زنجرک ناقل در شرایط گلخانه

بیماری پیچیدگی برگ چغندرقند یکی از مخرب­ترین بیماری­های ویروسی چغندرقند می­باشد. چندین گونه ویروس از جنس­های مختلف خانواده جمینی­ویریده عامل ایجاد این بیماری هستند. ویروس ایرانی پیچیدگی برگ چغندرقند (BCTIV -Beet Curly Top Iran Virus) شایع­ترین عامل این بیماری در ایران می­باشد. ژنوم BCTIV یک قطعه دی ان آ تک لای حلقوی بطول تقریبی ۸/۲ تا ۲/۳ کیلو باز است. ناقل طبیعی این ویروس زنجرک Circulifer Haematoceps است. با توجه به مشکلات تکثیر و انتقال ویروس با ناقل در گلخانه در این تحقیق بیماری زایی دو همسانه عفونت­زای ویروس با یکدیگر مقایسه شده است. همچنین شرایط لازم برای تکثیر ناقل و انتقال ویروس بهینه­سازی شده است. به این منظور همسانه های عفونت­زای ۴/۱ و ۱/۱ مر از BCTIV ساخته شد و به روش مایه­زنی با اگروباکتریوم به گیاهچه­های چغندرقند مایه­زنی شدند. جهت تکثیر و نگهداری جمعیت­های زنجرک ناقل آزمون­های دمایی و زمانی و میزبان ترجیحی انجام شد. سپس آزمون انتقال با ناقل طبیعی ویروس نیز انجام شد. نتایج نشان داد که سازه­های ساخته شده در گیاهچه­های چغندرقند بیماریزا هستند و علائم بیماری مانند زردی و پیچیدگی از هفته چهارم پس از زمان مایه­زنی با ناقل طبیعی ایجاد شد. تولید همسانه­های عفونت­زای کارآمد مطالعه بیولوژی ویروس را تسهیل می­کند. دمای بهینه روزانه برای تکثیر زنجرک ۲۹ و دمای بیشینه و کمینه بترتیب ۳۴ و ۱۸ سانتی­گراد تعیین شد و مدت زمان لازم برای تولید هر نسل ۴۵ روز پس از استقرار زنجرک­ها بود. میزبان ترجیحی زنجرک گیاه تاج خروس وحشی (Amaranthus retroflexus) تعیین شد و جمعیت حشره بر روی این گیاه تا ۱/۱۱ برابر افزایش یافت. زنجرک­های تکثیر شده پس از تغذیه از چغندر قند آلوده، BCTIV را به گیاهان سالم انتقال دادند.

کلیدواژه ها:

تاج خروس ، زنجرک Circulifer Haematoceps ، ویروس پیچیدگی برگ چغندرقند ، همسانه عفونت زا