بازنمایی نقش بازیگران خارجی در فرآیند دولت ملت سازی جمهوری آذربایجان با تاکید بر نقش جمهوری اسلامی ایران

دولت­ملت­سازی ازجمله مباحث راهبردی است که در ایران طی سال های اخیر مورد توجه جدی­ واقع شده است. پرداختن به این موضوع در جمهوری اسلامی، هنگامی ضریب اهمیت بیشتری می یابد که کشور تازه تاسیس جمهوری آذربایجان با اکثریت جمعیتی شیعه، در فضای پیرامونی ایران، در مسیر تحقق این فرآیند بوده و هرگونه تاثیر مثبت و منفی در این روند یا اختلال در آن، به صورت مستقیم بر امنیت جمهوری اسلامی نیز اثرگذار است. این پژوهش درصدد پاسخ گویی به این پرسش اساسی است که نقش بازیگران خارجی در فرایند دولت­ ملت سازی جمهوری آذربایجان تاکنون چگونه بوده و جمهوری اسلامی چه راهبردی را باید در این رابطه اتخاذ کند؟ با یافته­های ناشی از تحلیل فرضیه تحقیق، به شیوه­ای توصیفی تحلیلی نشان داده خواهد شد که این روند علاوه بر مسائل داخلی، به شدت متاثر از عوامل بیرونی است و قدرت­های منطقه ای و جهانی، موجبات تقویت بعد امنیتی و نظامی علی اف شده و توازن توسعه در سایر ابعاد سیاسی و اقتصادی دچار اختلال شده است. در این بین، روسیه با هدف حفظ نفوذ در حیاط خلوت خود؛ آمریکا با راهبرد کنترل جهان؛ ناتو و اروپا در امتداد سیاست های آمریکا به جهت کنترل روسیه؛ اسرائیل با هدف حضور مستقیم در نزدیکی مرزهای ایران؛ ترکیه با اهداف نوعثمانی­گری و عربستان با نیت گسترش ایدئولوژی وهابیت در منطقه، روند دولت ملت سازی را در این جمهوری مختل کرده­اند. در این بین جمهوری اسلامی ایران، با پیروی از اصول سیاست خارجی خود مبتنی بر عزت، حکمت و مصلحت، سعی در تنش زدایی و همگرایی در منطقه داشته ولی در نزاع بین دو همسایه (جمهوری آذربایجان و ارمنستان) به دلیل منازعه کلان­ غرب و شرق در این منطقه از یک سو و شیطنت­­های پان ترکی و صهیونیستی ازسوی دیگر، در کنار مواجهه رسانه­ای جهانی با انقلاب اسلامی، به جانبداری متهم شده و نتوانسته است در عمل، حسن نیت خود را به روابط راهبردی و پایدار با جمهوری آذربایجان تبدیل کند.

کلیدواژه ها:

جمهوری آذربایجان ، قفقاز ، دولت ملت سازی ، دولت سازی ، ملت سازی