تحلیل فرآیند گسترش و الگویابی فضا در محورهای برون شهری کلان شهر تهران ، مورد مطالعه: محور تهران-ایوانکی

تجزیه و تحلیل پیکربندی فضایی و پویایی رشد شهری از موضوعات مهم در مطالعات شهری معاصر است. بر این اساس، در پژوهش حاضر به تحلیل فرآیند گسترش و الگویابی فضا در محورهای برون شهری کلان شهر تهران به ایونکی پرداخته شد. به این منظور، ابتدا با استفاده از تصاویر سری زمانی ماهواره لندست، نقشه های کاربری اراضی برای سال های ۱۳۶۴، ۱۳۷۹، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۹ با استفاده از مدل نظارت شده FUZZY ARTMAP استخراج گردید و سپس با بهره گیری از  LCM تغییرات مربوط به کاربری ها - کم زیادشدن مساحت کاربری اراضی - و همچنین با استفاده از توابع ریاضی ۷ جمله ای الگوی تغییر سایر کاربری ها به نفع کاربری ساخته شده استخراج شد و درنهایت با استفاده از مدل سلول های خودکار و زنجیره های مارکوف به پیش بینی گسترش شهری در این منطقه برای سال ۱۴۱۰ پرداخته شد. نتایج حاصل نشان داد که در دوره ۳۵ساله حدود ۳۰۴۹۵ هکتار به وسعت اراضی ساخته شده  افزوده شده است که الگوی گسترش شهری در این منطقه کاملا بر الگوی شبکه های ارتباطی موجود منطبق و جهتی شمال غربی به جنوب شرقی دارد. همچنین نتایج طبقه بندی تصاویر ماهواره ای و پیش بینی پوشش اراضی نیز نشان داد که در محور شهری تهران - ایوانکی با توجه به روند رشد شهری منطقه در سال ۱۴۱۰ مساحت ارضی ساخته شده به بیش از ۵۰ هزار هکتار خواهد رسید. مطابق با نتایج، اقدامات مناسب برای کنترل تغییرات کاربری زمین به ویژه رشد شهر به منظور حفظ محیط زیست و تعادل اکولوژیکی منطقه نیاز است.

کلیدواژه ها:

گسترش و الگویابی فضا ، محور برون شهری ، تصاویر ماهواره ای ، توسعه شهری ، محور تهران ایوانکی