برآورد تغییر شکل های ارتفاعی قسمت پس کمان پهنه فرورانشی مکران با تداخل سنجی راداری

پوسته زمین در کشور ایران بعلت قرار گرفتن بین صفحه اوراسیا و صفحه عربستان، دچار تغییر شکل بوده و نرخ متوسط کوتاه- شدگی آن در حدود ۲±۲۱ میلی متر در سال برآورد گردیده است. وقتی دو صفحه به یکدیگر برخورد می کنند، صفحات با چگالی بیشتر به درون گوشته فرو می رود که به آن فرورانش گفته می شود. فرورانش در سطح، به سه بخش پیش کمان، کمان آتشفشانی و پس کمان یا پشت کمان تقسیم می شود. در این پژوهش، تداخل سنجی راداری تصاویر Sentinle-۱A در بازه دو سال و در محدوده ناحیه پشت کمان در بخش غربی پهنه فرورانش مکران ایران که در دشت فهرج واقع شده با الگوریتم SBAS انجام گردید. سری زمانی GPS ایستگاههای دائمیFAHR ، DBST و ZABL ، با سری زمانی میدان جابجایی اینسار جهت صحت سنجی مقایسه گردید. انطباق خوب مولفه ارتفاعی سری زمانی GPS با اینسار، این تغییر شکل ارتفاعی بدست آمده را تایید می نماید. در بازه سالهای مورد مطالعه، بیشترین نرخ تغییر شکل ارتفاعی بصورت فرونشست و در قسمت غیر شهری با نرخ۲۹۲.۵۰ میلیمتر و در محدوده شهری فهرج با نرخ ۱۲۱.۴۷ میلیمتر برآورد گردید. بدین ترتیب نرخ تغیر شکل ارتفاعی سالیانه، در قسمت غیر شهری ۱۰۹.۶۹ میلیمتر و در قسمت شهری ۴۵.۳۸ میلیمتر بدست آمد. همچنین با بررسی نتایج تداخل سنجی راداری محدوده مورد مطالعه و با توجه به وجود اراضی کشاورزی در محدوده دشت فهرج، تغییر شکل های بدست آمده در این بخش، ترکیبی از دلایل زمین ساختی فرورانشی در منطقه مکران و تغییرات سطح منابع آب می باشد. سهم تغییر شکل بدست آمده حاصل از فرورانش در دشت فهرج ۶/۴ درصد و تغییرات سطح آب، ۴/۹۵ درصد برآورد گردید. همچنین استخراج بی رویه و کاهش سطح آبهای زیر زمینی سبب ایجاد الگوی متفاوت در تغییر شکل ارتفاعی منطقه فهرج نسبت به سایر قسمت های منطقه پشت کمان در منطقه فرورانشی مکران ایران شده است.

کلیدواژه ها:

پهنه فرورانش مکران ، تغییر شکل ، فرونشست ، ایستگاه دائم GPS