بررسی نقوش قالی بختیاری براساس مدل ترکیبی کاپلان-گشتالت

انسجام هندسی، میزان پیچیدگی نقوش و ارتباط عناصر و شکل در قالی به عنوان محصولی فرهنگی می­تواند بیانگر دیدگاه­های زیبایی­شناسانه بافندگان باشد. در این تحقیق با تمرکز بر قالی بختیاری تلاش شده است تا روش­های بیانی تصویر در آن بررسی شود. جهت بررسی تصاویر دو رو گشتالت و کاپلان هر کدام ظرفیت های تحلیلی داشته که با توجه به هدف تحقیق لازم است تا مدلی مشترک از این دو تئوری طرح گردد. روش تحقیق در این مقاله شامل تحلیل هندسی نقوش قالی بر مبنای مدلی حاصل از برهمکنش دو تئوری کاپلان و گشتالت است. براساس این مدل، تصویر قالی­های مختلف از ۱۰ شهر بافنده قالی بختیاری، بررسی شده است. روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه­ای و مشاهده شخصی نگارنده است. نتایج نشان می­دهد که انواع چهارگانه قالی بختیاری، یلمه، خشتی، گلدانی و لچک-ترنج، علی­رغم تنوع در سازماندهی تصویری؛ در جزئیات و کلیات تصویر از یک نظام بیانی مشخص پیروی می­نماید. بر این اساس با وجود فقدان مولفه رمز و راز در مدل کاپلان، واجد تمامی مولفه­های ادراکی است و از این رو نظام تصویر در قالی بختیاری دارای چارچوبی مدون و سطح خوانایی بالایی است.

کلیدواژه ها:

Bakhtiari Carpet ، Kaplan Theory ، Gestalt Laws ، Carpet Motifs ، قالی بختیاری ، نظریه کاپلان ، قوانین گشتالت ، نقوش قالی