وراثت پذیری و همبستگی ژنتیکی برخی صفات مورفولوژیک با عملکرد دانه در ارقام گندم نان تحت تنش خشکی انتهایی

برآورد تنوع ژنتیکی صفات در برنامه های به نژادی گیاهان حائز اهمیت است و با افزایش تنوع ژنتیکی در یک جامعه ، بازدهیناشی از گزینش افزایش می یابد. به منظور بررسی قابلیت توارث و ضرایب همبستگی ژنتیکی برخی صفات مورفولوژیکتحت تنش خشکی انتهایی، آزمایشی در سال زراعی ۱۳۹۸-۹۹ در ایستیاه تحقیقات کشاورزی گرگان به اجرا در آمد. ۱۲ رقم گندم نان رایج در استان گلستان (۷ رقم گندم آبی و ۵ رقم گندم دیم) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرارکشت شدند. اعمال تنش از مرحله ظهور سنبله (زادوکس ۵۵) آغاز شد. نتایج تجریه واریانس نشان داد که ارقام از نظر روز تاسنبله دهی، روز تا رسیدگی، تعداد خوشه در مترمربع، عملکرد دانه، شاخص برداشت، وزن هزاردانه، ارتفاع بوته، طول پدانکل،طول سنبله، وزن سنبله، تعداد سنبلچه در سنبله، تعداد دانه در سنبله، وزن دانه در سنبله، طول و عرض برگ پرچم و طولریشک دارای تفاوت معنی دار آماری بودند. بیشترین و کمترین وراثت پذیری عمومی به ترتیب مربوط به صفات وزن هزاردانه(۸۹ درصد) و عملکرد بیولوژیک (۲۳ درصد) بود. همچنین وراثت پذیری عملکرد دانه ۳۷ درصد برآورد شد. کمترین و بیشترین ضریب تغییرات ژنوتیپی به ترتیب مربوط به صفات روز تا رسیدگی (۱ درصد) و طول ریشک (۱۵/۶۷ درصد) بود. همبستیی ژنتیکی مثبت و معنی داری بین عملکرد دانه با صفات وزن هزاردانه، ارتفاع، وزن سنبله و وزن دانه در سنبله مشاهدهشد. از صفت وزن هزار دانه با وراثت پذیری (۸۹ درصد) و همبستگی ژنوتیپی مثبت و معنی دار (۰/۸۳) با عملکرد دانه می توان به عنوان شاخص گزینش در افزایش عملکرد گندم تحت تنش خشکی انتهایی بهره برد.

کلیدواژه ها:

تنش خشکی ، عملکرد دانه ، گزینش ، وراثت پذیری ، همبستگی ، گندم نان