مدیریت ریسک در مناطق حساس شهری با رویکرد هم افزایی و مدیریت اجتماع محور خطر سوانح- براساس استانداردهای بین المللی (مطالعه موردی بازار سنتی تهران)

مراکز تجاری در کلانشهرها از نقاط حساس و بحرانی محسوب می شوند چرا که وقوع حوادث در آنها می تواند منجر به فجایع انسانی, اجتماعی و اقتصادی گردد. حال آنکه به دلیل ماهیت پیچیده ریسک و خطر سوانح؛ نهادهای دولتی نمی توانند به تنهایی و به شکل موثر بحران ها را مدیریت کنند و لزوم مشارکت محلی بسیار محسوس است. کلانشهر تهران با جمعیتی بالغ بر ۹میلیون و۶۸۱هزار و۴۵۶نفر و مساحتی بالغ بر ۶۱۵هکتار به عنوان پایتخت سیاسی, اداری و اقتصادی کشور ایران علی رغم آسیب پذیری بالا در مقابل تهدیدات ناشی از سوانح مختلف از منظر ایمنی و حفاظت شهری ساختاری ناسالم دارد. بازار بزرگ سنتی تهران که یکی از پانزده بازار سنتی کشور است با بیش از ۶ هزار پلاک ثبتی و جمعیت شناور بالغ بر یک و نیم میلیون نفر در روز با توجه به تراکم بالای جمعیت و فعالیت؛ ریزدانگی بافت؛ فرسودگی ابنیه و تاسیسات زیربنایی و پایین بودن سطح رعایت اصول و ضوابط مهندسی, وجود فضاهای باز محدود و امکانات موجود ایمنی و بررسی مخاطرات در مقیاس ملی؛ منطقه ای و محلی یکی از ریسک پذیرترین فضاهای شهری پایتخت شناخته می شود. پژوهش حاضر کاربردی و روش آن توصیفی- تحلیلی است و جمع آوری داده ها با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و میدانی- پیمایشی است و با رویکرد مدیریت اجتماع محور خطر سوانح (CBDRM) به بررسی و تحلیل نقش و جایگاه شهروندان به عنوان یکی از کنشگران اصلی در مدیریت بحران شهری و روش های جذب مشارکت و هم افزایی آنها و معرفی استانداردهای بین المللی مرتبط به کاهش آسیب پذیری اجتماعات می پردازد. در این راستا این تحقیق در پی پاسخ به این سوال اساسی است که چارچوب مناسب جذب مشارکت جهت حل بحران های ناشی از وقوع سوانح در مکان های حساس و با اهمیت ویژه شهری چگونه است؟

کلیدواژه ها:

مدیریت ریسک ، مناطق حساس شهری ، مدیریت اجتماع محور خطر سوانح ، استانداردهای بین المللی ، مشارکت ، بازار تهران