داستایفسکی و مروری تحلیلی بر رمان جنایت و مکافات

داستایفسکی نویسنده محنت هاست و خود از دل رنج ها سربرآورده است. به همین سبب نوشته هایش در نظر مخاطب بسیار ملموس، رئال و حقیقی هستند. شاید اگر این رنج ها در حیات وی نبودند؛ از قدرت خلق ادبیاش بسیار کاسته می شد. جنایت و مکافات نیز روایتگر رنج هاست. محوری ترین رنجی که در این داستان بلند روایت می شود؛ رنج وجدان و عقیده است که به سبب ارتکاب جنایتی گریبان گیر قهرمان داستان می شود؛ قهرمانی که از دیدن ناعدالتی ها در مناسبات اجتماعی به تنگ آمده و وجودش زیر بار فقر له شده است. جنایتی رخ می دهد و عذابی الیم در پی دارد. این عذاب چنان وجود خواننده رادربرمی گیرد که گویی خودش مرتکب جنایت شده و حالا دارد تقاصش را پس می دهد. این یک شاهکار ادبی و هنری است که آدمی را به تاملی همه جانبه در باب فلسفه زندگی و معناداری آن، ضرورت وجود ایمان و عقیده در متن زندگی، اخلاق و مسائل مربوط به آن، مناسبات، افکار، اندیشه ها و آرای اجتماعی و بسیاری مسائل دیگر، وامی دارد. در واقع جنایت و مکافات اثری است که از لحاظ محتوایی در دسته بندی های گوناگونی چون روان شناختی، جنایی، اجتماعی، اخلاقی و غیره قرار می گیرد. اما در عین حال این یک اثر شدیدا انتقادی نیز هست و ضمن گفتگوهایی که در داستان شکل می گیرد؛ داستایفسکی نقدهایش را بر تمامی آنچه به نظرش ضروری است؛ وارد می آورد. این نقدها بیشتر متوجه افکار متداول و رایج در میان روشنفکران و قشر فرهیخته روسیه هستند اما به هیچ وجه این تمرکز باعث نشده که نقد او بر سایر موارد مورد نظرش کمرنگ یا ضعیف گردد. آدمی در جنایت و مکافات همواره در مسلخ وجدان به سر می برد ولی از آن جائی که داستایفسکی نویسندهای هوشیار و باریکبین است؛ به خوبی در نظر داشته که خواننده را نسبت به مفهوم حیات، ناامید نسازد؛ به همین جهت با تاباندن نور امید و عشق بر دل قهرمانان (ضد قهرمانان) داستانش در سطور پایانی جنایت و مکافات بر این مهم تاکید میورزد که ایمان و امید عناصری بنیادین برای بازگشت مطرودان به اجتماع هستند؛ خواه این بازگشت برای قاتلی چون راسکولنیکاف باشد؛ خواه برای روسپیای چون سونیا. نویسنده در این نوشتار بر آن بوده تا مروری تحلیلی بر این شاهکار ادبی داشته باشد

کلیدواژه ها:

داستایفسکی ، جنایت و مکافات ، راسکولنیکاف ، رئالیسم ، پوشکین ، ادبیات روسیه ، نویسندگان روس