تغییرپذیری مکانی ویژگی های خاک و عملکرد گندم آبی در یک نقشه تناسب کمی (مطالعه ی موردی: منطقه شهرکیان، استان چهار محال و بختیاری)

چکیده کیفیت نقشه های خاک به توانایی آن ها برای نشان دادن تغییرپذیری خاک ها وابسته است. بنابراین، دقت نقشه هایی که برای توصیه کشت محصول استفاده می شوند به دقت نقشه خاک بستگی دارد. این تحقیق به منظور بررسی میزان تغییرپذیری مکانی ویژگی های خاک و عملکرد گندم آبی در دو واحد اراضی با کلاس تناسب S۲ و S۳ از یک نقشه نیمه تفصیلی تناسب کمی (مقیاس ۱:۵۰۰۰۰) واقع در منطقه شهرکیان استان چهار محال و بختیاری، انجام شد. برای نیل به اهداف مطالعه، از هر یک از واحدهای مذکور،۸۰ نمونه خاک و گندم جمع آوری شد. نمونه برداری خاک از هر یک از واحدها به روش چند مقیاسی در پلاتی به ابعاد ۴۸×۱۱۲ متر و از عمق صفر تا۳۰ سانتی متری خاک و نمونه برداری از گندم در پلات های ۵/۰×۵/۰متر با مرکزیت ۱۶۰ نقطه نمونه برداری شده از خاک، انجام پذیرفت. پس از اندازه گیری ویژگی های خاک شامل بافت خاک، pH، هدایت الکتریکی، کربنات کلسیم معادل، ماده آلی، ازت کل، پتاسیم و فسفر قابل جذب و ویژگی های عملکرد گندم شامل بیوماس کل بالای سطح زمین، وزن هزاردانه و شاخص برداشت، با استفاده از کریجینگ بلوکی، اقدام به پهنه بندی ویژگی های خاک و گندم گردید. نتایج آماری بیانگر این است که از میان متغیرها pH، کمترین ضریب تغییرات (۰۷/۱ درصد در واحد S۲ و ۹۲۵/۰ درصد در واحد S۳) و پتاسیم قابل استفاده، بیشترین ضریب تغییرات (۴۳/۴۷ درصد در واحد S۲ و ۴۶/۴۶ درصد در واحد S۳) را نشان دادند. تجزیه تغییرنماها نشان داد که تمامی متغیرهای بررسی شده در هر دو واحد دارای ساختار مکانی می باشند. دامنه تاثیر تغییرنماها از ۷۵/۱۷ متر برای ازت تا ۰۶/۶۱ متر برای هدایت الکتریکی در واحد S۲ و از ۴۷/۱۷ متر برای فسفر تا ۹۳/۶۲ متر برای وزن هزار دانه در واحد S۳ در نوسان بود. نقشه های کریجینگ نشان می دهند که الگو و پراکنش مکانی ویژگی های خاک و گیاه درون واحدهای اراضی نقشه تناسب کمی و حتی درون یک مزرعه، بسیار متفاوت است. به همین دلیل، این نقشه ها در کشاورزی دقیق از قابلیت اعتماد کافی برخوردار نیست. استفاده از اطلاعات کلیه نیمرخ ها علاوه بر پروفیل شاهد واحدهای اراضی و ترکیب اطلاعات نقشه های تناسب اراضی با اطلاعات زمین آماری می تواند راهی برای افزایش دقت و کیفیت نقشه های تناسب اراضی باشد. واژه های کلیدی: تغییرپذیری مکانی، تغییرنما، کریجینگ بلوکی، نقشه تناسب کمی، شهرکیان