مبانی علوم انسانی از منظر قرآن (با تاکید بر نظریه آیت الله جوادی آملی)

موضوع یا کاربرد اولی علوم انسانی درباره انسان است، بنابراین عنصر محوری همه­ی علوم انسانی را معرفت انسان تشکیل می دهد. قرآن کریم، معجزه­ی جاوید پیامبر خاتم (ص) و دارای ویژگی­های جامعیت و جهانی بوده و ازاین رو با دقت ورزی مبانی علوم از کلام وحی قابل کشف و تبیین است. در حوزه­ی علوم انسانی هر دیدگاه بر مجموعه­ای از مبانی خاص استوار است و با توجه به اینکه این بنیادها از یک سو نقش اساسی در بینش­ها، گرایش­ها، رفتارها، هنجارها و تحولات اساسی دارند و از سوی دیگر ابتناء علوم انسانی غربی بر مادی گرایی بوده و با مبانی توحیدی سازگاری ندارند در این پژوهش آموزه­های وحیانی با تاکید بر نظریه آیت الله جوادی آمل با روش توصیفی – تحلیلی به منظور برداشتن گامی در راستای ترویج علوم انسانی اسلامی به بررسی گرفته شده است.  یافته­ها تحقیق نشان می­دهد که مبانی علوم انسانی غربی در روش­شناختی بر تجربه و اصالت الحس، در هستی شناختی بر سکولاریسم، در معرفت شناختی بر پوزیتیویسم، در انسانشناختی بر اومانیسم و در ارزش شناختی بر لیبرالیسم استوار است. همچنین مشخص شد که دیدگاه آیت الله جوادی آملی به این رهنمون است که علم اگر علم و ره آورد یقین و طمانینه باشد (نه حدس و فرضیه) حتما اسلامی است ولی ازآنجاکه مبانی علوم انسانی غربی مبتنی بر قول به شبح و محکوم به شکاکیت و سفسطه می­باشد متعارض با دیدگاه قرآن است. ازنظر این عالم فرزانه با دقت ورزی مبانی تمامی علوم در قرآن یافت می­شود. قرآن از روش­های حسی، عقلی، نقلی و وحیانی سخن گفته و هستی شناسی جامع تنها با جهان بینی توحیدی ممکن است، منبع معرفت شناختی عقل و نقل است، انسان شناسی صحیح محصول جهان بینی توحیدی و برآیند معرفت شناختی وحیانی است و قرآن در ارزش شناختی، عنایت خاص بر شناخت ارزش­های بنیادی و معنوی دارد.

کلیدواژه ها:

مبانی ، علوم انسانی ، قرآن ، روش شناختی ، هستی شناختی ، معرفت شناختی ، انسان شناختی