ماهیت اخلاق و جایگاه آن در مباحث حکمت هنر اسلامی

از مهمترین مباحث مطرح در علوم انسانی علم اخلاق است که همانند سایر شاخه های این علوم رویکردهای متفاوتی درباب آن وجود دارد. این تفاوت در رویکردها ناشی از تعاریف متفاوت درباره ماهیت و چیستی اخلاق است. متفکران علوم انسانی از دیرباز بین معرفت و حکمت تفاوت قائل بودند. معرفت قابل تعلیم است و رکنی مهم و اساسی در حکمت به شمار می آید ولی به خودی خود حکمت به بار نمی آورد. حکمت مبحث مورد توجه فلسفه اخلاق است زیرا فلسفه اخلاق بیش از آنکه تعلیم دادنی باشد برآیندی است از تعلیمات، دانش، آگاهی و تحلیل انسانها متناسب با شرایط و محدودیتهای ایشان. ما از اخلاق انتظار داریم که درباره نحوه زیستن و چرایی آن راه و روشی پیشنهاد دهد و برای زندگی نظامی منسجم در اختیارمان بگذارد. ما در این نوشتار با علم به نقش تربیتی هنر در دنیای مدرن برآنیم تا دریابیم از منظر حکمت هنر اسلامی، زیبایی شناسی هنر و اخلاق چه نسبتی با یکدیگر دارند. پژوهش حاضر نشان میدهد در حکمت اسلامی بین زیبایی شناسی و اخلاق نسبتی معنادار و غیر قابل چشم پوشی وجود دارد. نسبتی که با توجه به آن میتوان از هنر نه تنها به عنوان فرمی زیبا بلکه به عنوان ابزاری در جهت ارتقاء اخلاقیات جامعه استفاده کرد. این پژوهش، پژوهشی بنیادی-کاربردی است و روش مطالعهء پژوهشگر توصیفی- تحلیلی ) اسنادی( میباشد.

کلیدواژه ها:

هنر ، هنر اسلامی ، زیباییشناسی ، حکمت اسلامی ، اخلاق.