بررسی وضعیت آموزشی- فرهنگی استان کردستان ۱۳۲۷-۱۳۵۱ با تکیه بر اسناد

در دوره محمدرضاشاه سیاست های ملت سازی، تعلیم وتربیت، یکسان سازی فرهنگی (مانند حکومت رضاشاه) در راستای تثبیت موقعیت سیاسی انجام گرفت و نهایتا حکومت به کارهای عمرانی، اقتصادی و اجتماعی روی آورد. از آنجایی که این کارها بدون برنامه ریزی خاصی انجام می گرفت و اجرای آنها به شخص شاه وابسته بود، به نتیجه دلخواه و مطلوب منجر نمی شد. بنابراین در سال ۱۳۲۷ «سازمان عمران، برنامه و بودجه» با تصویب مجلس تاسیس گردید، تا ضمن طراحی برنامه های اقتصادی و اجتماعی بر اجرای آنها نیز نظارت نماید. این سازمان پنج برنامه توسعه (عمرانی-اقتصادی –اجتماعی) برای کشور پیش بینی، طراحی و اجرا نمود که هدف اصلی آنها بالا بردن سطح استانداردهای زندگی در بخش های مختلف اقتصادی و اجتماعی مانند: بهداشت عمومی، آموزش رسمی و بالا بردن نرخ باسوادی، ایجاد و توسعه دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی، ایجاد زیرساخت ها، راه سازی، حمل و نقل و ..بود. با توجه به سیاست های کلی این دوره تمام کشور می بایست به مرحله ای از رشد سیاسی واجتماعی برسد و استان کردستان هم یکی از استان های مورد نظر برای رسیدن به توسعه اقتصادی و اجتماعی بود که بعضی از برنامه های رشد و توسعه در زمینه های مختلف در آن اجرا شد. سوال اصلی در این پژوهش این است که رویکرد فرهنگی-آموزشی برنامه های عمرانی و توسعه دوره پهلوی دوم در استان کردستان برنامه اول تا چهارم توسعه ۱۳۲۷-۱۳۵۱ چگونه بوده است؟ تا با کنکاش در اسناد مراکز معتبر سندی کشور مشخص شود: اجرای برنامه ها چه تاثیراتی بر وضعیت فرهنگ و آموزش استان کردستان داشته است؟ در خصوص پیشینه پژوهش می توان گفت: براساس سنت دیرینه تاریخ نگاری، بیشتر تاریخ سیاسی- نظامی مورد توجه گرفته است. در زمینه های تحولات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی استان کردستان منابع تاریخی بسیار کم رنگ تر به نظر می رسد. همین امر سختی کار پژوهش در امور استان کردستان را دوچندان نموده است. در نتیجه معتبرترین و دشوارترین راه را برای پاسخگویی به سوال پژوهش حاضر برگزیدیم؛ یعنی مراجعه به مراکز اسنادی معتبر کشور وجمع آوری اسناد دست اول از اسناد موجود در کتابخانه ملی، مرکز اسناد همدان، مدارک موجود در سازمان برنامه و بودجه، مرکز پژوهش های مجلس و.. . علاوه براسناد دست اول، روزنامه ها و مجلات دوره مورد بحث، مورد بررسی قرار گرفت.