مطابقه در نظام کنایی (ارگتیو) زبان های ایرانی: رقابت واژه بست و وند الف

این مقاله به تبیین نظری دو الگوی رایج در ساخت کنایی زبان های ایرانی بر پایه برنامه کمینه گرا می پردازد. در الگوی اول، در بندهای متعدی، فاعل حالت نمای کنایی/ غیرفاعلی و مفعول حالت فاعلی می پذیرد. در این الگو فعل متعدی در مطابقه کامل با مفعول قرار دارد. در الگوی دوم، فاعل متعدی حالت نمای کنایی ندارد بلکه به وسیله یک واژه بست غیرفاعلی مضاعف سازی می شود. در این الگو فعل با مفعول مطابقه ندارد و شکل پیش فرض (وند/ شناسه سوم شخص مفرد) می پذیرد. لذا در ساخت های کنایی زبان های ایرانی، به لحاظ توصیفی، واژه بست و وند/ شناسه در توزیع تکمیلی قرار دارند. در این مقاله استدلال خواهد شد که مطابقه فعل با مفعول در الگوی اول حاصل تطابق هسته زمان با مفعول است در حالی که نبود مطابقه در الگوی دوم به دلیل ایجاد تداخل ناقص واژه بست در ایجاد تطابق بین هسته زمان و مفعول است. نتیجه این تحلیل گواهی در تایید این ادعای نظری است که اصولا ساخت های منفرد در زبان ها برآیند تعامل ساز وکارهای مستقل و عام نظام صوری/ ساختاری این زبان هاست.

کلیدواژه ها:

ساخت کنایی ، مطابقه ، تطابق ، متعدی ، برنامه کمینه گرا ، حالت ذاتی ، حالت ساختاری