بررسی میزان فلوئور در تعدادی از خاک ها و ارتباط آن با ویژگی های خاک

هرچند فلوئور عنصری ضروری برای انسان و حیوان می­باشد ولی بالا بودن غلظت این عنصر در خاک می­تواند برای حیوان­های چراکننده و گیاهان آسیب­زا باشد. در حیوان­های چراکننده، فرودادن و گوارش خاک هنگام چرا به­عنوان راهی برای سمناکی و مسمومیت احتمالی فلوئور در نظر گرفته می­شود. در پژوهش حاضر، دامنه­ی غلظت­های فلوئور کل و محلول و ارتباط­ آن­ها با ویژگی­های برگزیده­ی خاک­های اطراف شهرستان اهر در استان آذربایجان شرقی بررسی شده­است. برای اجرای این پژوهش، تعداد ۲۱ نمونه خاک سطحی از مناطق اطراف شهرستان اهر برداشت و برخی ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی و غلظت­های فلوئور کل و فلوئور محلول آن­ها اندازه­گیری شد. یافته­های به­دست آمده نشان داد که غلظت فلوئور کل و فلوئور قابل استخراج با کلراید کلسیم خاک ها در دامنه­های به­ترتیب ۳/۵۷۴ – ۷/۲۰۴ و  ۹/۵ – ۷/۰ میلی­گرم بر کیلوگرم خاک و با میانگین­های به­ترتیب ۸/۳۳۴ و ۱/۴ میلی­گرم بر کیلوگرم خاک قرار داشت که نشان میداد این خاک ها از نظر فلوئور در گروه خاک­های غیرآلوده می­باشند. غلظت فلوئور کل با فسفر کل، کربن آلی و اکسیدهای آلومینیوم همبستگی معنی­دار نشان داد، در حالی­که فلوئور قابل استخراج با کلراید کلسیم فقط با کربن آلی همبستگی معنی دار داشت. غلظت های برآورده شده فلوئور در محلول خاک ها بسیار پایین تر از غلظت­های بحرانی فلوئور برای ایجاد سمیت در گیاهان (۵/۰ – ۳/۰ میکرو­گرم بر میلی­لیتر برای جوی دوسر و ۳۲ میکروگرم بر میلی­لیتر برای گوجه­فرنگی)  بود. با در نظرگیری میزان طبیعی بلع و فرودادنخاک به­وسیله­ی دام، مسمومیت این عنصر برای آن­ها خیلی ضعیف به­نظر می­رسد.

کلیدواژه ها:

فلوئور قابل استخراج ، فلوئور کل خاک ، غلظت بحرانی ، مسمومیت فلوئور