اثربخشی آموزش ذهن شفقت ورز بر خودانتقادی دانش آموزان دختر

مقدمه خودانتقادی از مشکلات رایج در دوران نوجوانی است و زمینه­ساز بسیاری از اختلالات خلقی و اضطرابی می­باشد. با توجه به اهمیت این موضوع، مطالعه حاضر با هدف اثربخشی آموزش ذهن شفقت­ورز بر خودانتقادی دانش­آموزان دختر انجام شد. مواد و روش­ها این پژوهش یک طرح نیمه آزمایشی با پیش­آزمون، پس­آزمون و گروه گواه بود که در سال تحصیلی ۹۹-۱۳۹۸ در جامعه آماری دانش­آموزان دختر، مقطع متوسطه اول بخش رحیم­آباد شهرستان رودسر انجام شد. به­شیوه داوطلبانه ۵۰ نفر از دانش­آموزان در این پژوهش شرکت داشتند که در دو گروه آزمایش و گواه به­شیوه تصادفی ساده گمارده شدند. پس از دریافت پیش­آزمون، گروه آزمایش طی ۱۰ جلسه تحت آموزش ذهن شفقت­ورز قرار گرفت؛ در طول این مدت گروه گواه هیچ مداخله­ای دریافت نکرد. مقیاس سطوح خودانتقادی در مراحل سنجش اجرا شد. تحلیل داده­ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس در نرم­افزار آماری SPSS-۲۱ انجام شد. یافته­ها نتایج نشان داد که آموزش ذهن شفقت­ورز نقش موثری بر مولفه­های خودانتقادی مقایسه­ای ، درونی­شده و نمره کلی داشته است. در مجموع آموزش ذهن شفقت­ورز توانسته است ۱۹/۰ از تغییرات نمره کلی خودانتقادی را تبیین کند. نتایج بررسی میانگین­های تعدیل شده گویای این بود که پس­آزمون میانگین­های خودانتقادی مقایسه­ای، درونی­شده و نمره کلی گروه­ آزمایش نسبت به گروه گواه به­طور معنادار کمتر شده است. نتیجه­گیری آموزش ذهن­شفقت­ورز به­واسطه تعدیل باورها و رفتارهای خودشکن و افزایش مهرورزی به خویشتن از ظرفیت مناسبی برای کاهش خودانتقادی برخوردار است. بر این اساس پیشنهاد می­شود که در راستای ارتقاء سلامت روانشناختی نوجوانان به نقش این مداخله توجه شود.

کلیدواژه ها:

Compassionate ، Self-Criticism ، Adolescent ، شفقت ورزی ، خودانتقادی ، نوجوان