دگردیسی غزل شهریار

محمدحسین بهجت تبریزی (شهریار) در مواجهه با جهان و جامعه، شاعری صادق است. شعر او گزارش راستین مناسبات شاعر با جامعه و خویشتن خویش است. کاربرد نحوه واژگان، ترکیبات تازه، عینی و حسی بودن واژگان و سادگی ساختار جملات و نحو آنها، آهنگ و تناسب موسیقایی واژه ها و ساختار تعابیر و ترکیبات در اغلب موارد، از ویژگیهای برجسته زبان شهریار است که تبدیل به سبک شخصی وی شده است و میتوان آنها را از دیدگاه سبک شناسی لایه ای مورد واکاوی و بررسی قرار داد. روش سبک شناسی لایه ای روشی مبتنی بر تحلیل ویژگیهای سبکی متن در چهار لایه کاربردشناسی، نحو، واژگان و بلاغت است؛ در مقاله حاضر با کمک این روش به بررسی دگردیسی غزلیات شهریار در گریز از « من اجتماعی» تا « من فردی» خواهیم پرداخت. حیات شعری شهریار دوره های مختلف شعر اجتماعی و سرخوردگی و درونگرایی را در بر می گیرد که در هر دوره بنابر مفاه یم و مضامین به کار رفته، زبان و بیان ویژه ای به کار گرفته شده است. در این مقاله دو غزل از ادوار گوناگون عاطفی شاعر با دو رویکرد مختلف به روش توصیفی- تحلیلی به شیوه سبک شناسی لایه ای مورد تحلیل قرار خواهد گرفت تا دگردیسی های ایجادشده در زبان و گفتار و نتایج حاصل از آن در فردیت گرایی شاعر بررسی شود. دستاورد پژوهش حاکی از آن است که شهریار با به کارگیری تمهیدات مختلف سبکی )آوایی، ترکیب سازی، بلاغت، نحو و ...( ادوار مختلف روحی خود رااز برونگرایی تا درونگرایی به خوبی به کمک لایه های مختلف زبانی و نحوی در دو غزل خود نشان داده است

کلیدواژه ها:

شهریار ، شعر معاصر ، سبک شناسی ، لایه ای ، دگردیسی ، فردیت .