گزینش ژنوتیپ های گندم (Triticum aestivum L.) بر اساس پایداری عملکرد و سازگاری

برای کاهش اثر متقابل ژنوتیپ×محیط، به­طور هم­زمان، گزینش در لاین های پیشرفته باید بر اساس عملکرد و پایداری انجام گیرد. در بررسی حاضر ۲۴ ژنوتیپ گندم نان در دو ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان و گنبد طی دو سال زراعی  ۹۳-۱۳۹۲ و ۹۲-۱۳۹۱  مورد ارزیابی قرار گرفتند. آزمایش­ها در قالب بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار و در دو تاریخ کاشت ۱۵ آذر و ۱۵ اسفند انجام گرفت. تجزیه واریانس مرکب بر روی عملکرد دانه اختلاف معنی داری را در سطح احتمال ۱% برای اثر سال، مکان، ژنوتیپ، اثر متقابل ژنوتیپ×مکان، ژنوتیپ× سال و ژنوتیپ× مکان× سال را نشان داد. از روش­های ناپارامتری و گزینش هم­زمان برای عملکرد و پایداری  (YSi)برای تعیین ژنوتیپ های پایدار استفاده شد. بر اساس معیارهای ناپارامتری NPi(۱)، NPi(۲)، NPi(۳) و NPi(۴) ژنوتیپ های ۹، ۲ و ۲۴ با عملکرد کمتر از میانگین کل گزینش شدند. استفاده از معیارهای Si(۱) و Si(۲) نیز به گزینش دو ژنوتیپ شماره ۹و ۱۷ منجر شد.  هم­چنین آماره­های Si(۳) و Si(۶) ژنوتیپ های شماره ۲ و ۸ را پایدارترین ژنوتیپ معرفی کردند. با توجه به نتایج آماره عملکرد- پایداری ژنوتیپ های شماره ۲۲، ۱۴، ۲۰ و ۱۹ با عملکرد بیشتر از میانگین کل انتخاب شدند. استفاده از معیار گزینش هم­زمان برای عملکرد- پایداری توانست ژنوتیپ هایی با عملکرد بالا و پایدار را معرفی نماید و در مجموع با توجه به نتایج تجزیه پایداری، ژنوتیپ شماره ۲۲ با میانگین عملکرد دانه ۳۹۳۲ کیلوگرم در هکتار، ژنوتیپ پایدار و سازگار شناسایی و انتخاب شد.

کلیدواژه ها:

Adaptive and stabile ، Combine analyses ، Non parametric ، Interaction effect ، اثر متقابل ، تجزیه مرکب ، پایدار و سازگار ، گزینش ، ناپارامتری