اثر غنی سازی گندم با استفاده از محلول پاشی روی و آهن بر صفات کیفی و کمی در مراحل مختلف رشدی

    عناصر روی (Zn) و آهن Fe)) از ریز مغذی­های مهم در رشد گیاه هستند و کمبود آن در گیاهان بویژه غلات یک مشکل بزرگ تغذیه ­ای در دنیا به حساب می ­آید. به منظور مطالعه تاثیر محلول­ پاشی عناصر روی و آهن بر صفات کیفی و عملکرد دانه گندم دیم آسمان، آزمایشی در سال زراعی  ۹۹-۱۳۹۸ در مرکز تحقیقات کشاورزی گنبدکاوس به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در ۴ تکرار انجام شد. فاکتورهای آزمایشی شامل: محلول­ پاشی عنصر روی با غلظت دو در هزار و عنصر آهن با غلظت سه در هزار در چهار سطح (محلول­ پاشی آهن و روی و مصرف توام روی و آهن و آب خالص (شاهد) و زمان­ محلول­ پاشی در سه سطح (پنجه ­دهی، ساقه ­دهی و پرشدن دانه) در نظر گرفته شد. در این بررسی صفات عملکرد دانه، غلظت روی و آهن دانه و مقدار پروتئین دانه و میزان رنگیزه­ های فتوسنتزی برگ مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که محلول­ پاشی اثر معنی­ داری بر صفات مورد ارزیابی به استثناء نسبت کلروفیل a/b داشت. همچنین زمان محلول­ پاشی نیز تفاوت معنی­ داری بر صفات پروتئین دانه، غلظت آهن و روی دانه، میزان کلروفیل a و کاروتنوئید داشت. تیمارهای محلول­ پاشی (روی، آهن و توام روی و آهن) سبب افزایش معنی­ دار غلظت روی و آهن در دانه و پروتئین دانه و عملکرد دانه در مقایسه با تیمار شاهد شدند. به ­طورکلی محلول ­پاشی روی و آهن به ترتیب سبب افزایش غلظت روی (۳۹/۸۵ درصد) و غلظت آهن (۸۹/۴۳ درصد) دانه نسبت به شرایط شاهد گردید، و بیشترین و کمترین پروتئین دانه به ترتیب با ۱۱/۴۵ درصد و ۷/۸۷ درصد مربوط به تیمار توام روی و آهن و شاهد بود. محلول­پاشی توام روی و آهن منجر به افزایش ۴۸/۴۲ درصدی عملکرد دانه در مقایسه با شاهد گردید. اثر متقابل تیمارهای محلول­پاشی × زمان محلول ­پاشی نشان داد که بیشترین مقدار عملکرد دانه با کاربرد تیمار همزمان روی و آهن در مراحل پرشدن دانه و ساقه ­دهی به ترتیب با میانگین­های ۸۶۲۵ و ۸۶۰۰ کیلوگرم در هکتار بدست آمد. در مجموع می­توان چنین استنباط نمود که کاربرد روی و آهن سبب افزایش غلظت عناصر غذایی و عملکرد دانه گندم دیم در شرایط اقلیمی منطقه گردید.

کلیدواژه ها:

Chlorophyll ، Foliar application ، Iron ، Wheat ، Zinc ، آهن ، روی ، کلروفیل ، گندم ، محلول پاشی