طراحی مدل ارزیابی و بهبود عملکرد طرح های شهری

نوشتار حاضر با ایجاد تمایز بین پروژه ها و طرح های شهری، بر این نکته تاکید دارد که طرح های شهری به دلیل فقدان مدل های ارزیابی عملکرد تعریف شده و نیز دشواری ارزیابی عملکرد آنها در مقایسه با پروژه های شهری، کمتر و به سختی در معرض ارزیابی عملکرد واقعی قرار می گیرند. این در حالی است که بسیاری از این طرح ها به شدت نیازمند بررسی، مطالعه و ارزیابی دقیق اند. بر همین اساس در مطالعه حاضر سعی کرده ایم تا با الهام از رویکردهای نظری موجود و نیز بهره گیری از نتایج پژوهش های انجام گرفته در این حوزه، الگویی نظری- روشی برای ارزیابی و بهبود عملکرد طرح های شهری ارائه دهیم. مدل پیشنهادی ما در بعد نظریف عملکرد طرح های شهری را با سنجش سه شاخص اصلی شامل اثربخشی، توجیه پذیری و پایداری نتایج قابل ارزیابی می داند که هرکدام از این شاخص ها از روند سنجش و ارزیابی متفاوتی پیروی می کنند. مدل یاد شده، ریشه ها و علل موفقیت یا عدم موفقیت طرح ها را در سه حوزه سیاست گذاری، اجرا و مشارکت جست و جو می کند و نظام کاربستی برامده از آن مبتنی بر دو مکانیسم اصلی رویکردی و ساختاری است. مدل پیشنهادی این مطالعه در بعد روشی نیز فرایندی شش مرحله ای را برای اجرای مدل نظری یاد شده در میدان پژوهش طراحی و ارائه می کند که پژوهشگران این حوزه را قادر می سازد تا با گذر از این مراحل به برآیندی از عملکرد طرح های شهری مورد مطالعه شان دست یابند و با شناخت ریشه های موفقیت/ عدم موفقیت این طرح ها، پیشنهادهای عینی و عملی برای بهبود عملکرد این طرح ها ارائه نمایند. امید است مدل پیشنهادی این مطالعه دست کم با ارائه خطوط کلی پژوهش در زمینه ارزیابی و بهبود عملکرد طرح های شهری، کمکی هرچند اندک برای پژوهشگران این حوزه فراهم نماید.

کلیدواژه ها:

طرح های شهری ، ارزیابی عملکرد ، اثربخشی و بهبود عملکرد