نقش ادیان و مذهب اسلام درنحوه طراحی ساختمان های امروزی (نمونه موردی شهر خرم آباد)

با ورود دین مبین اسلام به سرزمین ایران و همسویی تفکرات و اندیشه های برگرفته از قرآن و مفاهیمدینی- اعتقادی، با تکنیک های ساخت در معماری ایران، معماری این سرزمین، با محتوایی مقدس، همراه شد. با گذشت زمان، گسست فرهنگی و بحران هویت، در کالبد خانه ها و سیمای شهرهای ایرانی پدیدارگشت؛ به طوریکه دیگر نمیتوان رابطه ای منطقی بین معماری معاصر و معماری غنی و پرمحتوای گذشتهاین سرزمین یافت. در راستای حل این بحران، با توجه به میان رشته ای بودن پژوهش ،ابتدا با روشاستدلالی و مطالعه ی استنادی، به شناخت عوامل تاثیرگذار بر فرهنگ و همچنین تاثیرات مذهبی بر کالبدفضایی خانه ها پرداخته شد. سپس با بررسی و واکاوی یک چند نمونه موردی از ساختمان های امروزی شهرخرم آباد به شناخت ارزشهای حاصل از فرهنگ و اخلاق اسلامی- که در نهایت به الگوی معماری) شکل خانه ها منجر میشود- پرداخته شد. در ادامه به ذکر ارزشهای حاصل از فرهنگ و اخلاق اسلامی تاثیرگذار بر مسکن و تجلی این ارزشها در کالبد فضایی خانه های مورد بررسی در این پژوهش پرداخته شد که بهقرار زیر می باشد: حجاب، تعاون، طهارت، قناعت، خدامحوری و اطاعت، تواضع.حجاب، در کالبد مسکن به صورت تقسیم مسیرها هشتی، ارتباطات تعریف شده ی فضاها، بکارگیری کوبههای متمایز درب ورودی، رعایت سلسله مراتب و دسترسی از فضای عمومی تا خصوصی، ارتباطات تعریفشده و محدود با محیط بیرون و همچنین سهولت دسترسی فضاها به هم نمود یافته است. تعاون، در کالبدخانه های مورد بررسی به صورت اختصاص فضایی جهت ارتباط با همسایگان و اختصاص بهترین فضا (شاهنشین) به مهمان جلوه گر شده است. طهارت که از دو وجه جسمی و روانی تشکیل یافته، با قرارگیری سرویس در بیرون از خانه، تعبیه ی فضایی جهت کفشکن ، ایوان ورودی)حضور گل و گیاه و بهره گیری ازنور و هوای مناسب و همچنین حضور حوض آب در فضا نمودار گشته است).قناعت با توجه به تناسبات ابعاد کالبد خارجی (نما)، توجه به تناسبات ابعاد فضای داخلی، سادگی فرم بنا وتوده گذاری صحیح جهت کاهش مصرف انرژی در ابنیه مورد بررسی شکل یافته است. خدامحوری و اطاعتدر کالبد خانه های مورد بررسی، با پرداختن به تزئینات انتزاعی (القای حس روحانی) در فضای داخل بنا، وتوجه به اختصاص فضای عبادت، نمود ظاهری یافته است. تواضع نیز با توجه به پرهیز از خودنمایی وهمسویی کالبد بنا با محیط (پرهیز از تشخص کالبدی) ظاهر گشته است. در نهایت، با سنجش ارزشهایفرهنگی یاد شده در خانه های امروزی شهر خرم آباد، نتایج حاصله نشان از تبعیت قابل قبول این خانه هااز اصول عملی و ارز شهای فرهنگ و اخلاق اسلامی دارد. (۳۵) در پایان، با شناخت این عوامل و ارزشهامیتوان به احیای معماری غنی و برخاسته از فرهنگ گذشته این سرزمین پرداخت.

کلیدواژه ها:

فرهنگ اسلامی ، مسکن ، کالبد فضایی خانه ، خرم آباد ، مدرن