تحلیل دیدگاه دیوید کوک راجع به مقوله «جهاد» در قرآن

اینک مسائل سیاسی و تنش های ایجادشده در جهان همچون جنبش های تروریستی القاعده، طالبان، گروهک های تروریستی و داعش، سبب اسلام هراسی و شکل گیری پندار خشونت آمیز بودن آموزه «جهاد» شده است. همین مساله زمینه و ضرورت تحقیقات گسترده در باب «جهاد» را فراهم آورده و بر حجم پژوهش ها، نوشتارها و گفتارها در این حوزه افزوده است. محققان اروپایی-آمریکایی نیز که در دهه های اخیر رویکرد آکادمیک در آثارشان غالب شده است، در این باب پژوهش هایی جدی انجام داده اند که تحلیل و بررسی آنها سخت ضروری می نماید. دیوید کوک اسلام پژوه آمریکایی که بیشتر آثار او درباره جهاد، شهادت و گفتمان آخرالزمانی است، یکی از صاحب نظران این عرصه شناخته می شود. در مقاله حاضر تلاش شده تا با روشی توصیفی-تحلیلی و با رویکردی انتقادی، نظرگاه دیوید کوک مورد واکاوی قرار گیرد. کوک، موفقیت و گسترش اسلام را مرهون «جهاد» می پندارد و معتقد است از یک سو قرآن با بیان اصول کلی جنگ، و از سوی دیگر احادیث با معنویت بخشیدن به مفهوم «جهاد» و ذکر جزئیات، آموزه خشونت آمیز «جهاد» را پدید می آورند. نکته محوری دیدگاه او این است که باوجود تحولات متعدد و پیچیده «جهاد» در تفسیر و عمل، مفهوم خشونت و جنگ از آموزه «جهاد» جدایی ناپذیر است. پژوهش حاضر نشان می دهد که استناد کوک به مساله نسخ آیات صلح و عفو قابل پذیرش نیست. همچنین شناخت وی درباره چیستی «جهاد» بیشتر با نگاهی تاریخی آمیخته است و از منظر او، «جهاد» ماهیتی تهاجمی دارد و معنای آن جنگ دارای ارزش معنوی است.