واج شناسی وقف در قرآن

در این مقاله تلفظ کلمات قرآنی در جایگاه وقف بررسی، توصیف و تبیین می­شود. تعمیم توصیفی داده­ها نشان می­دهد که در تلفظ کلمات نکره فاعلی و اضافی، تکواژ نکره و واکه­های افراشته کوتاه نشانگر حالت فاعلی (/u/) و اضافی (/i/) حذف می­شوند، و آغازه هجای محذوف به هجای پیشین منضم و یک مورا به پایانه آن افزوده می­شود و آن را سنگین یا فوق­سنگین می­کند. اما در تلفظ کلمات نکره مفعولی پس از حذف تکواژ نکره، مورای شناور آن به واکه افتاده نشانگر حالت مفعولی (/a/) گسترده و واکه افتاده کشیده می­شود. رسایی بالای این واکه در مقایسه با سایر واکه­های افراشته می­تواند دلیل مقاومت آن در برابر حذف باشد. در تلفظ اسم­های مونث، تکواژهای سه­گانه حالت و تکواژ نکره حذف می­شوند. سپس به­دنبال حذف مشخصه­های فوق­حنجره­ای و ابقای مشخصه حنجره­ای، واج /t/ به [h] تبدیل می­شود. هدف اصلی این مقاله، صورت­بندی الگوی واجی کلمات قرآنی در محل وقف است. روش تحقیق از نوع توصیفی و تبیینی است. بر این اساس،  قواعد واجی قرآنی اجازه ظهور هجای سبک در جایگاه وقف را نمی­دهند و به­جای آن، هجای سنگین و فوق­سنگین از طریق فرایندهای حذف و کشش جبرانی در جایگاه وقف ظاهر می­شوند.    

کلیدواژه ها:

pause ، mora ، case morpheme ، indefinite morpheme ، واژه­های کلیدی: وقف ، مورا ، هجا ، پسوند حالت ، پسوند نکره.