تحلیل فقهی و حقوقی شرط رشد در امور جزایی

به دلیل وجود اختلاف نظر درباره برخی شرایط و ویژگیهای رشد در فقه اسلامی، ضرورت تبیین و تحلیل اقوال و ادله مربوط به آن در منابع فقهی برای رسیدن به نتایج مطلوب احساس می شود. با توجه به این ضرورت، در مقاله حاضر، ضمن تبیین مفهوم رشد، راههای ثبوت آن و ارتباط آن با بلوغ و عقل و جایگاه شرطیت آن در امور مدنی و کیفری بررسی شده و اصطلاحات قید «کمال العقل» و «مبرسم و معتوه» براساس دیدگاه فقه اسلامی توضیح داده شده و نهایتا مبانی و ادله لزوم احراز رشد در تحقق مسئولیت کیفری تبیین شده است. نتایجی که در این بحث عاید می شود این است که دو پدیده رشد و بلوغ از هم متمایز هستند؛ به این ترتیب که رشد حاصل تکامل عقلی و فکری است، در حالی که بلوغ نتیجه تکامل قوای بدنی و جسمی است و این دو عنصر در افراد ضرورتا لازم و ملزوم یکدیگر نیستند، بنابراین ملاک در تحقق مسئولیت اعم از مدنی و کیفری، رشد است نه بلوغ؛ علاوه بر این با بررسی ادله عقلی نیز معلوم می گردد که مسائل کیفری به مراتب مهمتر از امور مالی است لذا هم­چنان که احراز رشد در امور مالی شرط است، به طریق اولی احراز آن در تحقق مسئولیت کیفری نیز شرط است.

کلیدواژه ها:

رشد ، بلوغ ، مبرسم ، معتوه ، کمال العقل ، امور کیفری