ریخت شناسی روایات قرآنی در کشف کارکردهای معنایی و اجتماعی، تحلیل موردی روایت موسی و سامری

چکیده در این پژوهش، ریخت شناسی روایت موسی(ع) و سامری در دو کلان سطح داستان و کلام در چهارچوب نظریه سیمور چتمن و واکاوی لایههای سطحی و بالایی روایت همچون رویدادها، زمینه داستان، شخصیتها، نحوه انتخاب واژگان و ساختار جملات، محور وقوع و محور نقل، کانونی سازی و زاویه دید در جهت دستیابی به سطوح عمیق معنایی روایت و کارکرد این روایت با رویکرد درزمانی در بخشهای فرهنگی و اجتماعی جامعه عصر نزول و سایر جوامع پسینی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. این جستار در پی آن است تا به بررسی روایت موسی و سامری بر اساس دیدگاههای نشانه شناسی روایت پرداخته و ضمن بیان شیوهای جامع در تحلیل روایات قرآنی جهت دستیابی به لایههای عمیق معنایی، نقش روایت موسی(ع) و سامری را به مثابه گفتمان در کارکرد اجتماعی و فرهنگی با رویکرد درزمانی تبیین نماید. نتایج به دست آمده از تحلیلی لایههای سطحی و بالایی روایت و ارتباط آن با لایههای معنایی نشان خواهد داد که روایت موسی(ع) و سامری جنبهای اجتماعی دارد و هدف از نقل آن نجات جوامع دینی از خطر انحراف از گفتمان خداپرستی است و همچنین این روایت پایه ریزی شده بر دو محور متضاد، در محور درزمانی کارکردی انقباضی در مقابل گفتمان حاکم زمان نقل را دنبال میکند.

کلیدواژه ها:

روایت ، ریخت شناسی ، معنا ، اجتماع ، موسی ، سامری