تاثیر اضافه برداشت آب از منابع آب زیرزمینی بر رفاه کشاورزان در دشت ملایر

در سال­های اخیر به­دلیل برداشت بی­رویه منابع آب زیرزمینی در دشت ملایر، سطح آب به شدت کاهش یافته و منابع آب زیر­زمینی بهعنوان مهمترین منبع تامین­کننده آب مورد نیاز بخش کشاورزی و شرب شهری با خطر جدی تخلیه روبهرو شده است. در این راستا هدف این پژوهش تحلیل رفاه کشاورزان در اثر بهره­برداری بیش از حد مجاز از منابع آب زیرزمینی است. ضمنا با در نظر گرفتن این مسئله که مزارع با سایر مزارع کشاورزی اطراف خود از نظر منابع آب زیرزمینی ارتباط دارد، در این تحقیق تلاش شد به این سوال پاسخ داده شود که عامل مجاورت تا چه حد رفاه کشاورزان را تحت تاثیر قرار می­دهد. لذا استفاده از رهیافت اقتصادسنجی فضایی در این زمینه می­تواند مفید باشد. برای این منظور با تشکیل تابع رفاه اجتماعی، اثر تغییر در سطح آب زیرزمینی بر میزان رفاه اجتماعی تولیدکنندگان بررسی شده است. اطلاعات لازم از طریق تکمیل ۱۱۹ پرسشنامه در سال زراعی ۱۳۹۶ جمع­آوری شده است. آماره I موران نشان میدهد که کاربرد رگرسیون فضایی نتایج بهتری را نسبت به روش کلاسیک دارا است. نتایج این تحقیق نشان میدهد که کاهش رفاه ناشی از افت سطح آبهای زیرزمینی چشمگیر بوده و ادامه روند برداشت از این منبع، کاهش دسترسی به آب و در نتیجه کاهش تولید را بهدنبال خواهد داشت. میزان تغییر رفاه بهازای تغییر هر متر کاهش سطح آب زیرزمینی در کشت گندم و سیب‎زمینی بهترتیب برابر ۶۹۸۳ و ۷۶۳۴ میلیون ریال است.

کلیدواژه ها:

Spatial econometric ، Malayer plain ، Farmers welfare ، Underground water resources ، اقتصادسنجی فضایی ، دشت ملایر ، رفاه کشاورزان ، منابع آب زیرزمینی