بررسی نحو فضایی ساختار محلههای سنتی با نگرش محرک توسعه (نمونه موردی: محله حاجی شهر همدان)

جایگاه محلهها در سطح شهرها، همواره بسیار مهم و تاثیرگذار بوده است و محلههای سنتی به علت داشتن قدمت طولانی در معادلههای شهری، اهمیت بیشتری داشتهاند. امروزه به علت توسعههای شهری بیبرنامه، لجامگسیخته و منقطع، محلههای سنتی نیز کارکردهای پیشین، پویایی، سرزندگی و منحصربهفردی خود را ندارند؛ ازاینرو، بازگرداندن کیفیتهای مطلوب محلی، رونق فعالیتهای منسجم اجتماعی و بهبود شرایط کالبدی، اقتصادی و فرهنگی محلههای سنتی بسیار ضروری است. محرک توسعه بهعنوان رویکردی موثر و منعطف در حوزه بازآفرینی شهرها در پی پاسخ مناسبی برای کیفیتبخشی دوباره محلههای سنتی است. مداخلههای هدفمند و حداقلی، مشارکت کنشگران اصلی و جامعه محلی، کوچکمقیاسی و زمینهگرایی از ویژگیهای اصلی محرکهای توسعه با عنوان سیاستهای نوین شهری هستند؛ ازاینرو، روش پژوهش حاضر تحلیلی- تفسیری و مبتنی بر مطالعههای کتابخانهای است که برای دستیابی به چارچوبی هدفمند در تحلیل نمونه موردی به روش نحو فضا با بهرهگیری از نرمافزار اگراف و دپسمپ برای تفسیر چیدمان فضایی انجام شده است. هدف اصلی پژوهش، بررسی پیکرهبندی فضایی در راستای شناسایی محدودههای اساسی، تاثیرگذار و مستعد برای تحریک توسعهای هماهنگ با هویت و ساختار کالبدی، اجتماعی و اقتصادی محله است و نتایج پژوهش به اهمیت ویژه پیوندهای فضایی - عملکردی در ساختار اصلی محلههای سنتی اشاره دارند. اتصالهای قوی و منسجم کریدور اصلی محله از یکسو و همپیوندی و یکپارچگی زیاد سازمان فضایی مرکز محله از سوی دیگر، شرایط مطلوب استخوانبندی محور اصلی بافت مسکونی محله حاجی برای تحریک توسعه را نشان میدهند. به نظر میرسد اقدامهای محرک توسعه منطبق بر پیکرهبندی فضایی، بازآفرینی بهتر و سریعتر محلههای سنتی را رهنمون میشوند.

کلیدواژه ها:

نحو فضا ، پیکرهبندی فضایی ، محلههای سنتی ، محرک توسعه ، محله حاجی