شهروندی در فلسفه سیاسی اسلامی

چکیده سازماندهی حقوق و تعهدات متقابل فرد و جامعه از مهمترین بسترهای فکری فیلسوفان سیاسی بوده است. شهروندی در فلسفه سیاسی اسلامی بر بنیان حقیقت استوار است. بنیادهای معرفتی حقایق سیاسی توسط قوه عاقله انسان درک میگردد و شریعت در تفصیل آن میتواند به فلسفه سیاسی کمک نماید. جامعه، محیط تربیتی است که میکوشد با فضیلتمندنمودن شهروندان سعادت آنها را تامین نماید. فضیلت، عنصر بنیادین در شهروندی از نظر فلسفه سیاسی اسلامی است. فضیلت ریشه در حقیقت دارد و میکوشد سعادتمندشدن شهروند را میسر سازد. ویژگی بارز شهر/مدینه در فلسفه سیاسی اسلامی فاضلهبودن است و هدف از آن رساندن شهروندان به خیر دو جهان است. مدینه فاضله جامعهای است که اعضای آن را کسانی تشکیل میدهند که میخواهند به فضیلت نائل شوند. حقیقت، فضیلت و سعادت به ترتیب بهعنوان مبدا، اصل بنیادین و مقصد شهروندی است که حد و حدود اصول شهروندی چون عدالت، آزادی، برابری و مشارکت سیاسی را بهعنوان حقوق و تعهدات متقابل فرد و جامعه مشخص مینماید. عدالت در نظام شهروندی چینش درست دیگر مولفهها را مشخص مینماید و با مبناقراردادن فضیلت شهروند، میزان آزادی شهروند را مشخص میکند. برابری، رابطه عمیقی با اصل عدالت دارد و برابری عادلانه در فلسفه سیاسی اسلامی مطلوبیت دارد. مشارکت سیاسی، مطلق و رها نیست و فضیلت، حدود مشارکت سیاسی را مشخص مینماید. شهروندی در فلسفه سیاسی اسلامی، در گسترههای تعریفشده در فلسفههای کلاسیک و مدرن نمیگنجد و بر این اساس متعلق به ملت و سرزمین خاصی نیست و گسترهای جهانشمول دارد.  

کلیدواژه ها:

Keywords: citizenship ، the Islamic political philosophy ، truth ، virtue ، happiness ، justice. ، کلیدواژهها: شهروندی ، فلسفه سیاسی ، حقیقت ، فضیلت ، سعادت ، عدالت.