طومارهای نقالی و ضرورت فهرست‌بندی بن‌مایه‌های آن‌ها؛با نگاهی به بن‌مایه‌های داستان فریدون در طومار نقالی مشکین‌نامه

سال انتشار: 1394
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 187

فایل این مقاله در 18 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_RPLL-7-1_004

تاریخ نمایه سازی: 1 اردیبهشت 1400

چکیده مقاله:

طومارهای نقالی بخش مهمی از اسناد مکتوب روایت‌های عامیانه‌ی حماسیِ این سرزمین را دربرمی‌گیرند، بخشی که گاه امکان روشن شدن پاره‌هایی مبهم از سنت حماسی ایران را فراهم می‌سازد. حجم عظیم این روایت‌ها، بررسی ورق به ورق آن‌ها را تا حدودی دشوار ساخته است. یکی از شیوه‌هایی که می‌تواند به مطالعه‌ی روشمند این روایت‌ها کمک کند، فهرست کردن بن‌مایه‌های آن‌هاست. به یاری این فهرست، متون روایی به عناصر سازنده‌شان تجزیه می‌شوند تا راه برای بررسی‌های درون‌متنی هموار گردد. استیث تامسون در فهرست شش جلدی خویش که دانش‌نامه‌ای برای مطالعه‌ی بن‌مایه‌های ادبیات عامیانه به شمار می‌رود، بن‌مایه‌های روایت‌های عامیانه را در سنت‌های روایی ملل و فرهنگ‌های مختلف دسته‌بندی می‌کند. روش تامسون به روایت‌های عامیانه اسلوب و چهارچوبی می‌بخشد که سبب تسهیل دسترسی به بن‌مایه‌های هر روایت و نیز نمونه‌های مشابه آن‌ها در روایت‌های دیگر می‌شود. از سوی دیگر، با حفظ نظامی بین‌المللی، بررسی بن‌مایه‌های مشابه در روایت‌های ملل مختلف را ممکن می‌سازد که به مطالعات تطبیقی روایت‌ها منجر می‌گردد. از این رو، دسته‌بندی کردن بن‌مایه‌های طومارهای نقالی هم می‌تواند با فراهم کردن فهرست روشنی از بن‌مایه‌ها، زمینه‌ای باشد برای دسترسی آسان‌تر به هر بن‌مایه در روایت‌های مختلف، ریشه‌یابی بن‌مایه‌ها، بررسی سیر تطور، تکامل، تأثیرپذیری و بقای یک بن‌مایه در دوره‌های مختلف و نیز مطالعات تطبیقی روایت‌ها. در نهایت، فهرست کردن بن‌مایه‌های پاره‌ای از ادبیات عامیانه می‌تواند الگویی باشد برای فهرست کردن بن‌مایه‌های دیگر روایت‌های عامیانه و حتی ادبیات رسمی. این مقاله با استخراج بن‌‌مایه‌های داستان فریدون از طومار نقالی مشکین‌نامه می‌کوشد تا تطبیق شیوه‌ی فهرست کردن بن‌مایه‌های تامسون را بر روایات ایرانی نشان دهد و غنای ادب عامیانه‌ی ایرانی در افزودن بن‌مایه‌های نو به فهرست جهانی را آشکار سازد.

نویسندگان

انسیه هاشمی قلاتی

دانشگاه شیراز

اکبر صیادکوه

دانشگاه شیراز

فرخ حاجیانی

دانشگاه شیراز

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • منابع ...
  • ۱ـ ‌آیدنلو، سجاد. (۱۳۸۸). مقدمه‌ای بر نقالی در ایران. پژوهش‌نامه‌ی ...
  • ۲ـ ‌اسکولز، رابرت. (۱۳۸۳). درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات. ترجمه‌ ...
  • ۳ـ ‌امیدسالار، محمود. (۱۳۸۹). «علی‌نامه، شاهنامه و نقدی بر ساختارهای ...
  • ۴ـ بویس، مری. (۱۳۶۹). گوسان‌های پارتی و سنت‌های خنیاگری در ...
  • ۵ـ ‌پارسانسب، محمد. (۱۳۸۸). بن‌مایه: تعاریف، گونه‌ها، کارکردها و....فصل‌نامه‌ی نقد ...
  • ۶ـ ‌خالقی‌مطلق، جلال.(۱۳۸۶). از شاهنامه تا خدای‌نامه.نامه‌ ایران باستان، سال ...
  • ۷ـ ‌دوستخواه، جلیل. (۱۳۸۰). حماسه‌ ایران: یادمانی از فراسوی هزاره‌ها، ...
  • ۸ـ‌ طومار نقالی شاهنامه. (۱۳۹۱). مقدمه، ویرایش و توضیحات سجاد ...
  • ۹ـ ‌مارزُلف، اولریش. (۱۳۷۱). طبقه‌بندی قصه‌های ایرانی، ترجمه‌ کی‌کاووس جهانداری، ...
  • ۱۰ـ‌ محجوب، محمدجعفر. (۱۳۸۷). ادبیات عامیانه‌ ایران به کوشش حسن ...
  • ۱۱ ـ‌مشکین‌نامه(طومار نقالی). (۱۳۸۶). به اهتمام داوود فتحعلی‌بیگی. تهران: نمایش. ...
  • 12-Apo, Satu. (1997). Motif. In Folklore: An Encyclopedia. Ed. by ...
  • 13-Baughman, Ernest Warren. (1966). Type and Motif-Index of Folktales of ...
  • 14-Cross, Tom Peete. (1969). Motif-Index of Early Irish Literature. Bloomington: ...
  • 15-Dundes, Alan. (1997).The Motif-Index and the Tale Type Index: A ...
  • 16-El-shamy, Hasan M. (2006). A Motif Index of Thousands and ...
  • 17-Garry, Janeand Hasan M. El-Shamy. (2005). Archetypes and Motifs in ...
  • 18-Thompson, Stith. (1977). The folktale. Berkeley: University of California Press.19- ...
  • 19- -----------. (1955-58). Motif-index of folk-literature: a classification of narrative ...
  • نمایش کامل مراجع