تحلیل تاریخ تصوف و تشیع صفوی در مثنوی بحرالاسرار

سال انتشار: 1397
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 316

فایل این مقاله در 17 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JHRU-10-1_004

تاریخ نمایه سازی: 24 فروردین 1400

چکیده مقاله:

در ایران، پیش از هر سرزمینی، تصوف و تشیع مجال پیدایش یافته است و بسیاری از بزرگان عرفان، ایرانی بوده‌اند که مستقیم یا غیرمستقیم آثاری در این زمینه آفریده‌اند. یکی از اندیشمندان بزرگ عرفان ایران محمدتقی مظفر کرمانی، ملقب به مظفرعلیشاه بود که در اوایل دورۀ قاجار می‌زیست. تفسیر منظوم بحرالاسرار که تفسیر عرفانی سورﮤ حمد است، از مهم‌‌ترین آثار این شاعر است. در این مثنوی، مظفرعلیشاه در خلال بیان مراتب وجود براساس فلسفۀ ابن‌عربی و فراگیری آن بر سورۀ حمد، ولایت علی(ع) را شرط اساسی تصوف و عرفان اسلامی و راهیابی به سعادت ابدی دانسته است. در مثنوی بحرالاسرار، شاعر پس از بیان اشتمال سورۀ حمد بر بحرهای بیست‌گانه، ظهور و بطون اسلام، ایمان و عرفان را به هفت دور تقسیم کرده است و به ادوار سبعه موسوم کرده است. او درضمن بیان این ادوار، از دیدگاه خود، ظهور تشیع و تصوف (عرفان) را از آغاز ظهور اسلام تا ظهور موعود بیان کرده است. در این نوشتار ضمن بیان اعتقاد سرایندﮤ مثنوی بحرالاسرار در زﻣﻴﻨﮥ ریشه‌های تصوف و تشیع، دیدگاه او دربارﮤ تشیع صفوی مطرح شده است و کوشش شده است براساس منابع موجود در زﻣﻴﻨﮥ تاریخ تشیع و تصوف صفوی، نظریه‌های مظفرعلیشاه دراین‌باره تحلیل و نقد شود؛ همچنین دیدگاه او دربارﮤ تقیه بررسی شده است که از اصول بسیار مهم تشیع بوده است. در این مقاله، سعی نگارندگان براین است که تشیع و تصوف صفوی که از دیدگاه این شاعر براساس تصوف حقیقی بوده است، تحلیل و نقد شود.

نویسندگان

مینا خادم الفقرا

دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد واحد نجف آباد، ایران

عطا محمد رادمنش

استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد واحد نجف آباد، ایران

مهدی تدین

استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد واحد نجف آباد، ایران

محمد ابراهیم ایرج پور

دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور واحد اردستان، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • کتابنامه ...
  • الف. کتاب ...
  • . قرآن کریم. ...
  • . آملی، سیدحیدر، (1381)، جامع‌الاسرار و منبع‌الانوار، تصحیح هانری کربن، ...
  • . ابن‌بزاز اردبیلی، (1376)، صفوةالصفا ، مصحح غلامرضا طباطبائی مجد، ...
  • . باستانی پاریزی، محمدابراهیم، (1384)، بارگاه خانقاه در کویر هفت ...
  • . .............................................، (1378)، سیاست و اقتصاد عصر صفوی، تهران: صفی‌‎علیشاه. ...
  • . تمیم‌داری، احمد، (1389)، عرفان و ادب در عصر صفوی، ...
  • . جعفریان، رسول، (1379)، صفویه در عرصۀ دین، فرهنگ و ...
  • . خنجی اصفهانی، فضل‌الله‌بن‌روزبهان‌بن‌فضل‌الله، (1379)، تاریخ عالم آرای امینی، به ...
  • . رحیمی، مرتضی، (1394)، از مجذوب علیشاه کبودرآهنگی تا مجذوب ...
  • . زرین‌کوب، عبدالحسین، (1369)، دنبالۀ جستجو در تصوف ایران، چ3، ...
  • . سیوری، راجر، (1366)، ایران عصر صفوی، ترجمۀ کامبیز عزیزی، ...
  • . شیبی، مصطفی کامل، (1394)، تشیع و تصوف تا آغاز ...
  • . شیرازی، محمدمعصوم، (معصوم‌علیشاه)، (1345)، طرائق‌الحقایق، تصحیح محمدجعفر محجوب، ج3، ...
  • . شیروانی، حاج‌زین‌العابدین، (بی‌تا)، بستان‌السیاحه، (چاپ سنگی)، تهران: کتابخانه سنایی. ...
  • . شفیعی کدکنی، محمدرضا، (1384)، دفتر روشنایی از میراث عرفانی ...
  • . طاهری، ابوالقاسم، (1354)، تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران (از ...
  • . عالم آرای شاه اسماعیل، (1384)، مقدمه و تصحیح اصغر ...
  • . فلسفی، نصرالله، (1353)، زندگانی شاه عباس اول، چ5، تهران: ...
  • . کسروی، احمد، (1379)، شیخ‌صفی و تبارش (دروغ‌بودن سیادت صفویان)، ...
  • . مزاوی، میشل م، (1368)، پیدایش دولت صفوی، ترجمۀ یعقوب ...
  • . مظفرکرمانی، محمدتقی، (1350)، بحرالاسرار، به سعی و کوشش محمدجواد ...
  • . معروف‌الحسنی، هاشم، (1369)، تصوف و تشیع، مترجم سیدمحمدصادق عارف، ...
  • . مولانا، جلال‌الدین‌محمد، (1360)، مثنوی معنوی، تصحیح ر. ا . ...
  • . مدرس تبریزی، محمدعلی، (1374)، ریحانةالادب، ج5و6، چ4، تهران: خیام. ...
  • . مجلسی، ملامحمدتقی، (1362)، رسالۀ تشویق‌السالکین، تهران: نور فاطمه. ...
  • . وین چنتو دالساندری، (1349)، سفرنامه‌های ونیزیان در ایران، ترجمه ...
  • . یوسف‌جمالی، محمدکریم، (1367)، زندگانی شاه اسماعیل اول، کاشان: محتشم. ...
  • ب. مقاله ...
  • . پژوهنده، محمدحسن، (آذر و دی1389)، «تقیه سپر محافظ جریان ...
  • . باستانی پاریزی، محمدابراهیم، (بهار1379)، «با دردکشان هر که درافتاد، ...
  • . ...............................................، (تیر و مرداد1383)، «حکیمان نفیس»، هنر و معماری، ...
  • . جعفریان، رسول، (زمستان1377)، «افق‌های تازه در تاریخ تشیع»، (بخش ...
  • . ........................، (بهار1378)، .................................................... ( بخش دوم)، .................، ش4. ...
  • . جمال‌زاده، محمدعلی، (آبان1343)، «یک کتاب خواندنی: آخرین مأموریت یا ...
  • . رضوی، سیدمحمد، (زمستان1385)، «پژوهشی پیرامون پدیدۀ غلو و جریان ...
  • . همایی، جلال‌الدین، (بهمن1345)، «گوهر نفیسی رفت»، دانشکده ادبیات و ...
  • نمایش کامل مراجع