تبیین مدل مفهومی مؤلفه های مؤثر در شکل گیری تجربه معماری

سال انتشار: 1398
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 235

فایل این مقاله در 17 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_ATJIK-3-6_005

تاریخ نمایه سازی: 19 اسفند 1399

چکیده مقاله:

تجربه معماری، چه به‌صورت تجربه در مواجهه با بنا یا تجربه فضا به‌واسطه «حضور» در آن، مهم‌ترین عامل وجودی معماری است. درک پدیده‌ای نظیر «تجربه معماری» لزوماً نیازمند تحقیق دیدگاه پژوهشی است و هر دیدگاه پژوهشی بایستی بر طبق گفتمان معماری گسترده درزمینۀ «تجربه» تدوین گردد. این پژوهش قصد دارد تا از طریق رویکرد شناختی فعال که مبتنی بر دیدگاه پدیدارشناسی و یافته‌های عصب‌شناسی است، بتواند به درک روشنی از ماهیت «تجربه معماری» برسد، چراکه هر دو رویکرد، از همان نقطه شروع، تجربه معماری را از طریق رابطه میان ذهن و تجربه روان‌شناختی انسان از جهان موردبررسی قرار می‌دهند. در حقیقت انسان در هر دو نگرش در ادراک جهان نقش اساسی دارد، چراکه از یک‌سو تجربه ‌بنیان بودن پدیدارشناسی اساس آن است و از سوی دیگر پژوهش‌های علم عصب‌شناسی رویکردی مکمل و مرتبط با تجربیات معماری را ارائه می‌دهند، زیرا احساسات و واکنش‌های انسان به محیط بر اساس کارکرد مغز و پاسخش به محرک‌های مختلف آنالیز می‌شود و هر دو زمینه مذکور «تجربه‌ حسی» را عامل کلیدی ادراک می‌دانند و روان انسان را به احساسات و تجربه فیزیولوژیک از محیط ربط می‌دهند. با این ملاحظات این پژوهش درصدد است تا سؤالاتی ازاین‌دست را بررسی نماید: «تجربه» در معماری چگونه حاصل می‌شود؟ و چه مؤلفه‌هایی موجب شکل‌گیری این تجربه می‌گردند؟ این پژوهش با رویکردی کیفی و روش توصیفی- تحلیلی به ارائه مدلی مفهومی از موضوع مربوطه پرداخته است. در پایان یافته‌ها نشان دادند که تجربه معماری، دیدگاه بیولوژیک مربوط به انسان را از طریق مفاهیم مرتبط با «تجسم» از یک‌سو و «انگیزش» از سوی دیگر به‌عنوان پتانسیل‌های معماری برای تأثیر متقابل کنار هم قرار می‌دهد. این مفاهیم از منظر «رویکرد شناختی فعال» نسبت به ادراک، احساس و عمل توسعه می‌یابند و از طریق اصول کلیدی آن (معنا بخشی و ارتباط سازنده و تجسم فعال) در وضعیتی به‌هم‌پیوسته و تعاملی به مؤلفه‌های سازنده تجربه معماری منجر می‌شوند که عبارت‌اند از: 1. مؤلفه کالبدی (طرح‌واره بدن) که متشکل از پاسخ‌های فیزیولوژیکی انسان به معماری از طریق دیدگاهی جسمانی ادراک آن است، 2. مؤلفه حسی-حرکتی که شامل رفتار بیانی است و سبب توجه ادراکی به محیط می‌گردد، 3. مؤلفه انگیزشی که متشکل از تمایلات عملی یا حالت‌های آمادگی که از طریق قابلیت‌های معماری عمل می‌کند، 4. مؤلفه احساسی که موسوم به تجربه عاطفی است و از طریق معنا بخشی به محیط ایجاد می‌شوند و 5. مؤلفه شناختی که از طریق ادراک تجسم‌یافته، به فعالیت تجسم‌یافته و آگاهی حاصل از آن منجر می‌گردد.

نویسندگان

سمیه موسویان

دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

بهناز امین زاده گوهرریزی

استاد دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

آزاده شاهچراغی

دانشیار گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • اکبری، علی. (1397). مبانی نظری معماری. قزوین: جهاد دانشگاهی قزوین. ...
  • پالاسما، یوهانی. (1394). چشمان­ پوست. ترجمه: علیرضا فخرکننده. تهران: چشمه. ...
  • پالاسما، یوهانی. (1395). خیال مجسم. ترجمه: علی اکبری. تهران: پرهام ...
  • پرزگومز، آلبرتو. (1397) تأملات بهنگام، ترجمه: رضا عسگری، نگین جواهریان ...
  • رابینسون، سارا؛ پلاسما؛ یوهانی. (1396). ذهن در معماری. ترجمه: رضا ...
  • شعیری، حمید رضا. (1386). رابطة نشانه‌شناسی با پدیدارشناسی با نمونه‌ای ...
  • کارمن، تیلور. (۱۳۹۰). مرلوپونتی. ترجمه: مسعود علیا، تهران: نشر ققنوس. ...
  • مالگریو، هری­فرانسیس. (1395). مغز معمار. ترجمه: کریم مردمی و سیما ...
  • مرلو-پونتی، موریس. (1391). جهان ادراک. ترجمه فرزاد جابرالانصار، تهران: ققنوس. ...
  • هال، استیون؛ پرز-گومز، آلبرتو؛ پالاسما، یوهانی. (1394). پرسش­های ادراک. ترجمه: ...
  • Bermudez, J. (2011). Empirical aesthetics: the body and emotion in ...
  • Bermudez, J. Krizaj, D. Lipschitz, D. L. Bueler, C. E. ...
  • Bermudez, J, & RO, B. (2012). Extraordinary architectural experiences: comparative ...
  • Bermudez, J. & Ro, B. (2013). Memory, Social Interaction, and ...
  • Böhme, G. (2018). Atmospheric Architectures: The Aesthetics of Felt Spaces. ...
  • Danielsson,C.B.(2011). Experiencing Architecture—Exploring the Soul of the Eye. In Proceedings ...
  • Eberhard, J. P. (2009). Brain landscape the coexistence of neuroscience ...
  • Fich, L. B. Jönsson, P. Kirkegaard, P. H. Wallergård, M. ...
  • Freedberg, D. & Gallese, V. (2007). Motion, emotion and empathy ...
  • Gallagher, S. & Bower, M. (2013). Making enactivism even more ...
  • Gallagher, S. (2014). Phenomenology and embodied cognition. In The Routledge ...
  • Gibson, J. J. (1986). The ecological approach to visual perception. ...
  • Herzog, T. R. Ouellette, P. Rolens, J. R. & Koenigs, ...
  • Jelić, A. Tieri, G. De Matteis, F. Babiloni, F. & ...
  • Low, S. M. (2003). Embodied space (s) anthropological theories of ...
  • Mallgrave, H. F. (2015). Embodiment and Enculturation: the future of ...
  • Mallgrave,H.F.(2010).The architect's brain. Trans: Mardomi, K and Ebrahimi, S. (1395). ...
  • Malinin, L. H. (2016). Creative practices embodied, embedded, and enacted ...
  • O'Regan, J. K. & Noë, A. (2001). A sensorimotor account ...
  • Pallasmaa,Y. (2018). Architecture as Experience. Architectural Research in Finland, 2(1), ...
  • Papale, P. Chiesi, L. Rampinini, A. C. Pietrini, P. & ...
  • Pasqualini, I. Llobera, J. & Blanke, O. (2013). “Seeing” and ...
  • Seamon, D. (2014). Merleau-ponty, perception, and environmental embodiment: implications for ...
  • Thompson, E. (2007). Mind in life. Harvard University Press. ...
  • Tsutsumi, K. & Sasaki, K. (2008). Study on shape creation ...
  • Van Manen, M. (1997). Researching lived experience: Human science for ...
  • Vartanian, O. Navarrete, G. Chatterjee, A. Fich, L. B. Gonzalez-Mora, ...
  • Vartanian, O. Navarrete, G. Chatterjee, A. Fich, L. B. Leder, ...
  • Vannucci, M. Gori, S. & Kojima, H. (2014). The spatial ...
  • Vecchiato, G. Tieri, G. Jelic, A. De Matteis, F. Maglione, ...
  • نمایش کامل مراجع