بررسی ریشه‌شناختی واژه‌هایی از گویش اَبَرج

سال انتشار: 1395
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 199

فایل این مقاله در 22 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JILL-1-1_001

تاریخ نمایه سازی: 11 بهمن 1399

چکیده مقاله:

دهستان ابرج در جغرافیای امروزی ایران از جمله اراضی جلگه­ مرودشت به شمار می­رود که از نظر تاریخی میان مناطق باستانی پارسه (تمدن هخامنشی) و انشان (تمدن عیلامی) قرار گرفته است. وجود روستاهای متعدد در دشت‌های هموار به مرکزیت درودزن و نیز در مناطق کوهستانی مانند روستاهای دشتک و کندازی، تنوع فرهنگی و گویشی ویژه­ای به این ناحیه از استان فارس داده است. در این جستار با معیار قراردادن گویش روستاهای نام­برده که یکی نماینده­ گویش­های مناطق هموار در حاشیه­ رودکر (درودزن) و دیگری نماینده­ گویش­های مناطق کوهستانی (دشتک و کندازی) است، دگرگونی‌های آوایی و معنایی به همراه ریشه­شناسی گزیده­ای از واژگان پرکاربرد این نواحی بررسی شد. همچنین، براساس موضوعات مختلفی همچون اعضای بدن، اسامی حیوانات و جانوران، اشیاء و ملزومات روزمره و تعدادی قید و فعل­های رایج، طبقه­بندی گردید. همان‌گونه که بیان خواهد شد، برخی از این واژگان (مانند «بینی» noft در درودزنی) دارای اصلی کهن هستند اما به فارسی میانه و نو نرسیده­اند؛ همچنین با واژگانی (مانند «پریشب» parvandušna در کندازی) مواجه می‌شویم که در فارسی میانه رایج بوده­اند اما در زبان فارسی نو، کاربرد خود را از دست داده و یا بسیار کم‌کاربرد شده­اند. این پژوهش برپایه­ تحقیق میدانی و جست‌وجوی اسنادی انجام گرفته است. حاصل سخن آن‌که گویش مردمان کوهستان‌نشین منطقه، نماینده­ گویشی به شمار می­رود که روزگاری در سراسر جلگه­ مرودشت رایج بوده و بعدها با ورود اقوام مهاجر در مناطق هموار حاشیه رودکر گویش آن­ها جایگزین گویش پیشین گردیده است. با این‌حال در مناطق کوهستانی هم‌چنان گویش کهن‌تر کاربرد دارد.

نویسندگان

فرخ حاجیانی

دانشیار فرهنگ و زبان های باستانی دانشگاه شیراز

مجتبی دورودی

دانشجوی کارشناسی ارشد فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه شیراز

محسن محمودی

دانشجوی کارشناسی ارشد فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه شیراز

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابن بلخی (1343) فارسنامه، به کوشش علی‌نقی بهروزی، شیراز: انتشارات ...
  • ابن‌ حوقل (1366) سفرنامۀ ابن‌حوقل ایران در صوره‌الارض، ترجمه‌ جعفر ...
  • ابن‌ خردادبه (1370) المسالک و الممالک. چاپ‌اول، ترجمه‌ حسین قره‌چانلو، ...
  • ارفعی، عبدالمجید و کتایون مزداپور (1383) «واژه‌ای ایلامی در فرهنگ ...
  • اصطخری، ابواسحق ابراهیم (1347) مسالک و ممالک، به کوشش ایرج ...
  • آندریاس، کارل‌فردریش (1394) گویش‌های ایرانی ( سیوندی، یزدی و سویی ...
  • پاتس، دانیل (1385) باستانشناسی ایلام، ترجمه‌ زهرا باستی، تهران: سمت. ...
  • حاجیانی، فرخ (1388) « بررسی تطبیقی و تاریخی ساخت فعل ...
  • حسن‌دوست، محمد (1389) فرهنگ تطبیقی – موضوعی زبان‌ها و گویش‌های ...
  • حسن‌دوست، محمد (1393) فرهنگ ریشه‌شناختی زبان فارسی، دوره 5جلدی، چاپ‌اول، ...
  • حسینی‌فسایی، حسن (1388) فارسنامه ناصری،  تصحیح منصور رستگار فسایی، چاپ ...
  • درستکار، زهرا، بیتا قاسمی و عبدالخالق فلاحی و پرویز شیبانی ...
  • دورودی، مجتبی (1395) بررسی آثار آئینی و تاریخی ایران باستان ...
  • رضایی‌باغ‌بیدی، حسن (1385) راهنمای زبان پارتی(پهلوی اشکانی)، چاپ‌اول، تهران: ققنوس. ...
  • طاهری، اسفندیار (1391) «ریشه‌شناسی واژه‌هایی از گویش بختیاری». زبان‌ها و ...
  • عمادی، نظام (1384) گویش کندازی، چاپ‌اول، شیراز: کوشا‌مهر. ...
  • فلاحی، محمد‌هادی (1383) بررسی زبان‌شناختی گویش دشتکی، پایان‌نامه دوره کارشناسی ...
  • فلاحی، محمد‌هادی (1387) «بررسی آواشناختی و واج‌شناختی گویش دشتکی»، مطالعات ...
  • کامبخش‌فرد، سیف‌الله (1383) سفال و سفال‌گری در ایران از ابتدای ...
  • مَقدَسی، ابوعبدالله‌محمد‌بن‌احمد (1367) اَحسَن‌‌التَّقاسیم‌فی‌مَعرفه‌الاقالیم، ترجمه‌ علینقی منزوی، چاپ‌اول، تهران: مولفان ...
  • مکنزی، دیوید‌نیل (1390) فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمه‌ مهشید میرفخرایی، ...
  • Bartholomae, Ch. (1904) Altiranisches wörterbuch, Strassburg: karl j.Trübner. ...
  • Beeks, R. (2010) Etymological Dictionary of Greek, 2vols, Leiden: Brill. ...
  • Cheung, J. (2007) Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden: ...
  • de Vaan, M. (2008) Etymological Dictionary of Latin and the ...
  • Durkin-Meisterernst, D. (2004) Dictionary of Manichaean Middle Persian and Parthian, ...
  • Hajiani Farrokh et al. (2012) “on the Derivational History of ...
  • Henkelman W.F.M. (2008) The Other Gods Who Are, Studies in ...
  • Horn, P. (1893) Grundriss der neupersischen Etymologie, Strassburg: Carl J. ...
  • Kent. R. (1953) Old Persian, New Haven-Connecticut: American Oriental Society. ...
  • Lecoq, P. (1979) Le dialecte de Sivand, Wiesbaden: Reichert. ...
  • Mayrhofer, M. (1986-2001) Etymologisches wörterbuch des Altindoarischen, 3 Vols, Heidelberg: ...
  • Pokorny, J. (1959) Indogermanisches Etymologisches Wörterbuch, 2 Vols, Bern-Stuttgart: Francke. ...
  • Schwartz, M. (2008) “Iranian *L, and some Persian and Zaza ...
  • Sumner, W. (1980) “Malyan Project: Introduction”, in Regional Archaeological Research: The ...
  • www.vajehyab.com ...
  • نمایش کامل مراجع