بررسی پیکره‌‌بنیاد زایایی پیشوندهای اشتقاقی در گونة نوشتاری زبان فارسی معاصر

سال انتشار: 1398
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 177

فایل این مقاله در 23 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JILL-4-2_010

تاریخ نمایه سازی: 11 بهمن 1399

چکیده مقاله:

یکی از مباحث مورد توجه در ساخت‌واژه به طور عام و در فرایندهای واژه‌سازی به طور خاص مطالعة زایایی است. عمدة صاحب‌نظران این حوزه، زایایی را یک مفهوم مدرج می‌دانند و آن را بر روی یک پیوستار تعریف می‌کنند. پژوهش حاضر به منظور پاسخ به سه پرسش زیر صورت می‌گیرد: 1. پیشوندهای مورد مطالعه در این پژوهش از حیث زایایی در چه مرتبه‌ای نسبت به هم قرار دارند؟، 2. کدام ‌یک از پیشوندها حافظ ‌مقوله و کدام ‌یک تغییردهندة‌ مقوله به شمار می‎روند؟ و 3. هر یک از پیشوندها به لحاظ سرنمونی به چه مقولة واژگانی متصل می‌شوند؟ برای انجام این مطالعه، ابتدا با استناد به آثاری که در آن‌ها پیشوندهای زبان فارسی معرفی و بررسی شده‌اند، 19 پیشوند اشتقاقی انتخاب شد. در مرحلة بعد داده‌های پژوهش توسط نرم‌افزار انت‌کانک از پیکرة 150 میلیون کلمه‌ای همشهری 2 استخراج شد و سپس برحسب شاخص‌ زایایی سراسری باین (2009) و نظریة سرنمون رُش (1975، 1977، 1978) مورد تجزیه ‌و تحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان دادند که پیشوند «-غیر» دارای بیش‌ترین و پیشوند «-بل» دارای کم‌ترین میزان زایایی است. برای پاسخ به پرسش‌های دوم و سوم نیز، هر پیشوند توسط آزمون آماری مجذور خی در نرم‌افزار اس‌پی‌اس‌اس به طور جداگانه بررسی شد و مشخص شد چه پیشوندهایی حافظ ‌مقوله و چه پیشوندهایی تغییردهندة‌ مقوله هستند. همچنین سرنمون مقولة درونداد هر یک از پیشوندها نیز مشخص شد.

نویسندگان

حمیرا عابدینی

بخش زبانهای خارجی و زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز

امیرسعید مولودی

بخش زبانهای خارجی و زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز

علیرضا خرمایی

بخش زبانهای خارجی و زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • احمدی گیوی، حسن. و انوری، حسن. (1392). دستور زبان فارسی2. تهران: ...
  • امیرارجمندی، سیده نازنین. و عاصی، مصطفی. (1392). زایایی فرآیند ترکیب در ...
  • انوری، حسن. (1382). فرهنگ بزرگ سخن، تهران: سخن. ...
  • بدخشان، ابراهیم. (1389). بررسی پیکره‌بنیاد میزان زایایی فرآیند ترکیب در ...
  • دهخدا، علی‌اکبر. (1377). لغت‌نامه. تهران: دانشگاه تهران. ...
  • راسخ مهند، محمد. (1393). درآمدی بر زبان‌شناسی شناختی: نظریه‌ها و ...
  • رواقی، علی. (1388). بررسی پسوندها در زبان فارسی. تهران: فرهنگستان ...
  • شقاقی، ویدا. (1389). مبانی صرف. تهران: انتشارات سمت. ...
  • عمید، حسن. (1371). فرهنگ عمید. چاپ هشتم، تهران: انتشارات امیرکبیر. ...
  • فراگردی، راحله. (1389). پیشوندهای زبان فارسی. پایان‌نامة کارشناسی ارشد. تهران: ...
  • فرشیدورد، خسرو. (1386). فرهنگ پیشوندها و پسوندهای زبان فارسی همراه ...
  • کلباسی، ایران. (1391). ساخت اشتقاقی واژه در فارسی امروز. تهران: ...
  • معین، محمد. (1378). فرهنگ فارسی. تهران: امیرکبیر. ...
  • نمایش کامل مراجع