بررسی نقادانۀ همسان‌انگاری ایزدان/ایزدبانوان ایرانی با خدایان/خدابانوان یونانی مطالعۀ موردی: وَنَند، اشی و نیکه

یکی از نقش‌های خدابانوان که در آثار دورۀ اشکانی و ساسانی بسیار به کار رفته است نقش نیکه است. این نقش در دورۀ اشکانی بر سکه‌ها و نقش‌برجسته‌های اشکانی به کار رفته است. دیدگاه‌های گوناگونی دربارۀ این نقش بیان شده است چنانکه برخی بر این باور هستند که اشکانیان با بهره بردن از شمایل‌نگاری یونانی، ایزدان ایرانی را تجسم می‌بخشیدند و خدابانو نیکه را بازتابی از ایزدبانو اشی یا ایزد ونند در سکه‌های اشکانی قلمداد کرده‌اند. بااین‌حال پادشاهی چون بلاش یکم هنگامی که بر اریکۀ پادشاهی نشست در باززنده‌سازی فرهنگ و آیین‌های ایرانی تلاش بسیاری کرد و نیز کوشش او بر آن بود تا بازماندۀ گرایش‌های یونانی را در ایران از میان برد. نگارندگان در این مقاله به پیشینۀ این نقش می‌پردازند و سپس دیدگاه‌های بیان شده دربارۀ آن را بررسی می‌کنند و به این برآیند می‌رسند که نقش خدابانو ‏نیکه در دورۀ اشکانی همسان ایزدبانو اشی یا ایزد ونند نبوده است. ازهمین‌روی بلاش یکم با هدف ایرانی‌گرایی و کنار گذاشتن نقش و نمادهای انیرانی همراه با شور و شوق و تب و تاب ایران‌ خواهی در دربار همایونی و نیز در میان خاندان‌های بزرگ اشکانی، نقش و نگارۀ خدابانو نیکه را نیز از سکه‌هایش زدود.

کلیدواژه ها:

خدابانو نیکه ، ایزدبانو اشی ، ایزد وَنَند ، اشکانی