مطالعه تحلیلی مسئولیت دولت در مقابل خسارات ناشی از اعمال کارکنان آن

از آنجا که فعالیت های اداری و اجرایی همانند دیگر اقدامات اجتماعی ـ خصوصاً با توجه به اینکه سازمان های دولتی از وسایل فوق العاده زیادی برای اجرای برنامه های خود استفاده می کنند. ممکن است موجب ورود خساراتی به دیگران شود. این سوال مطرح می شود که زیان دیده در چنین مواردی برای دریافت خسارت به چه کسی می تواند رجوع کند؟مسئولیت واقعی جبران خسارت وارده برعهده کیست؟ کارمند یا دولت؟ با توجه به اینکه خسارت دولتی ممکن است ناشی از خطای اداری ویا خطای شخصی کارمند باشد، برای حمایت از زیان دیده، دراین نوشتار در پی اثبات دو نوع مسئولیت برای دولت هستیم. نخست، مسولیت شخصی دولت؛ که در صورت وقوع خسارت در اثر خطای اداری و یا خطای مشترک (اداری و شخصی) مطرح می شود که مبنای آن اطلاق ادلفه ضمان است دوم، مسئولیت تبعی دولت، که این نوع مسئولیت دولت، به جهت حمایت زیان دیده در قابل خطاهای شخصی کارمندان دولت مطرح می شود چرا که گاهی میزان خسارت وارده به قدری گسترده است که چه بسا در صورت مسئولیت کارمند خاطی به تنهایی، زیان دیدگان از جبران خسارت محروم شوند. علاوه بر اینکه در برخی موارد به دلیل پیچیدگی مسأله تشخیص کارمند خاطی مشکل است همچنین تبعیض ناروایی که ماده 11 و 12 قانون مسئولیت مدنی بین دولت به عنوان بزرگ ترین کارفرما با دیگر کارفرمایان قائل شده ، مرتفع خواهد شد. در متون دینی نیز شیوه برخورد حضرت رسول (ص) در ماجرای خالد بن ولید و ماعز، دیدگاه مسئولیت تبعی دولت را تأیید می کند. البته در این مورد چون مسئولیت نهایی به عهده کارمند خاطی است، دولت می تواند خسارت پرداختی را از کارمند مطالبه نماید.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، دولت ، اعمال حاکمیت ، اعمال تصدی