بررسی وضعیت آلودگی محموله های جو بذری کشور به قارچ های بذرزاد

بیماری های قارچی بذرزاد که یکی از دلایل مهم کاهش عملکرد کیفی و کمی محصول جو میباشد از اهمیت ویژه ای برخوردار است. لکه قهوه ای نواری جو، سیاهک سخت، سیاهک آشکار، سوختگی خوشه، کپک زدگی های انباری، و سیاه شدگی های بذری از جمله عوامل محدود کننده تولید بهینه این محصول محسوب می گردند. به منظور بررسی وضعیت آلودگی محموله های بذر جو نسبت به بیماری های قارچی بذرزاد از نمونه های بذر جو طبقات بذری گواهی و مادری از استان های تحت کشت در سراسر کشور مطابق دستورالعمل ‭ISTA ‬نمونه برداری و به آزمایشگاه سلامت بذر و نهال منتقل گردید. در این مطالعه بذرها مورد آزمون های بذرخشک، آزمون شستشو، بلاتر انجماد، آزمون گیاهچه و آزمون جنین قرار گرفتند. نوع، میانگین درصد و فراوانی آلودگی ها در آزمون ها نشان می دهدکه آلودگی بذرهای طبقه مادری نسبت به طبقه گواهی از نظر بیماری های مهم بذرزاد جو در کشور کمتر می باشد. میانگین بیماری سیاهک آشکار در طبقه مادری و گواهی به ترتیب ‮‭0/59‬ و ‮‭0/63‬صدرصد می باشد که در استان های مختلف میزان بیماری متغیر می باشد به طوری که بیشترین میزان بیماری در ورامین، قم، تهران، اصفهان و مرکزی و کمترین آن در یزد، زنجان، خوزستان و چهارمحال بختیاری رویت گردید. در بسیاری از مناطق میزان بیماری سیاهک آشکار بسیار فراتر از حداقل قابل قبول استاندارد ملی مصوب میصباشد. از نظر بیماری فوزاریوم های همراه بذر‮‭33/80‬ و ‮‭25/99‬ درصداز بذور گواهی و مادری آلوده بودند و بطور اختصاصی بیماری بلایت سنبله میانگین بیماری کمتر از 3 درصد را نشان داد و آلوده ترین استان ها، مناطقی با شرایط آب و هوایی مساعد برای ایجاد و ظهور بیماری مانند مازندران، گلستان، اردبیل و اصفهان بوده است. در بسیاری از مناطق از جمله قم، سمنان، همدان، زنجان، مرکزی و خوزستان بذرها عاری از بلایت سنبله بوده و یا درصد کمتری از بیماری را بروز دادند. درصد قابل توجهی از بذرها به خال سیاه آلوده شده بودند. این بیماری نیز یکی از بیماری های مهم و تاثیرگذار بر روی کیفیت بذر می باشد بطوری که ‮‭18/44‬درصد از بذرهای جو طبقه گواهی و ‮‭13/95‬درصد از طبقه مادری به این عامل بیماری آلوده بودند. بطور متوسط ‮‭1/66‬ و ‮‭2/03‬ درصد از بذرهای طبقه مادری و گواهی آلوده به بیماری لکه نواری بودند و بیشترین درصد بیماری در استان های تهران و قم دیده شد. لازم به ذکر است که بیماری اسکالد جو در نمونه ها دیده نشد و میزان اسپورهای سیاهک سخت جو نیز بسیار اندک و عدد غیرقابل توجهی بود. نتایج حاصله علاوه بر به نمایش گذاردن میزان تفاوت آلودگی در مناطق ، دیدگاه درستی از وضعیت حاکم بر بذرها کشور ارایه نماید که از آن می توان در خصوص تدوین استانداردهای تولید بذر تصمیمات مناسب تری گرفت. همچنین پیشنهاد می گردد که آستانه زیان اقتصادی برای هر کدام از عوامل فوق تعیین گردد