مقایسه نظام زراعی مطلوب و متداول مبتنی بر گندم آبی در آزمایش تحقیقی-ترویجی استان گلستان

به منظور مقایسه نظام زراعی مطلوب با نظام های زراعی متداول بعنوان شاهد این پروژه به صورت طرح مشترک تحقیقی ترویجی طی سال زراعی (94-1393)در شهرستان گرگان اجرا شد. در این آزمایش اثرات نظام های تناوبی اجراشده طی سال های قبلی برعملکرددانه و برخی ویژگی-های دیگر محصول گندم مورد بررسی و مقایسه قرارگرفت. تناوب های زراعی مورد مقایسه در این آزمایش در برگیرنده یک نظام زراعی مطلوب( 1-گندم/کلزا/سویا/پنبه/گندم) ودو نظام زراعی متداول( ؛2-گندم/سویا، 3-گندم/ذرت) بود. هریک از کرت هایی که قطعه زمین آن در سال های گذشته، نظام زراعی مورد نظر در آزمایش اجرا شده بود، به طور جداگانه گندم کشت شد. لاین مورد کشت( ان-87-20)بود. قبل از کشت از کرت ها نمونه گیری خاک انجام، عملیات تهیه وآماده سازی زمین، مصرف کود، تاریخ کاشت، تراکم بذر، مراقبتهای زراعی و برداشت محصول براساس شرایط متداول وتوصیه های فنی انجام پذیرفت. همچنین طی دوره اجرای آزمایش با برگزاری سه کارگاه آموزشی برای زارعین مزایای اثرات نظام های زراعی مطلوب و متداول برعملکرد و پایداری گندم بیان شد. در زمان رسیدن محصول بابرداشت تعداد 12 نمونه یک متر مربعی، محصول عملکرد نهایی دانه(EY) وعملکرد زیست توده (BY)، شاخص برداشت(HI) و اجزای عملکرد تعیین شدند. مساحت هرکرت دوهزار مترمربع بود. عملکرد نهایی دانه نیز با برداشت جداگانه مساحت کل هرکرت مشخص شد. نتایج تجزیه واریانس داده ها نشان داد بین نظام های تناوبی از نظر صفات عملکرد دانه ، عملکرد بیولوژیک و تعداد دانه در سنبله تفاوت معنی داری (p<0.05) وجود دارد. اما بین نظام های زراعی مورد بررسی از نظر صفت شاخص برداشت،تعداد سنبله در متر مربع و وزن هزار دانه تفاوت معنی داری مشاهده نشد. تغییرات عملکرد دانه بین 4728 در نظام تناوبی گندم/ذرت و 5587 کیلوگرم در هکتار در نظام تناوبی گندم/کلزا/سویا/پنبه/گندم می باشد. عملکرد دانه گندم در نظام زراعی مطلوب حدود 2/18 درصد بیشتر از نظام متداول گندم /ذرت(تیمار شاهد2) و نیز حدود 9 درصد بیشتر از نظام تناوبی متداول گندم/سویا(تیمار شاهد1) بود. به طور کلی در اراضی آبی استان گلستان اجرای نظام تناوب زراعی گندم/کلزا/سویا/پنبه/گندم توصیه می شود. واژه های کلیدی: پایداری تولید، تحقیقی-ترویجی، نظام زراعی، صفات زراعی، گندم نان، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک