بررسی کارایی فنی، تخصیصی و اقتصادی مزارع پرورش ماهی در استان چهارمحال و بختیاری و تعیین عوامل موثر بر عدم کارایی آنها

افزایش تولید ماهی به ویژه از آب های داخلی و آبزی پروری در راستای سیاست های دولت در تامین مواد غذایی و گوشت سفید مورد نیاز جامعه از اهمیت خاصی برخوردار است. آبزی پروری در کشور ما طی سالیان اخیر بر اساس آمارهای سازمان خوار بار و کشاورزی ملل متحد (فایو) و سازمان شیلات ایران به رشد قابل توجهی دست یافته است. استان چهارمحال و بختیاری با دارا بودن حدود 10 درصد نزولات جوی کشور و برخورداری از رودخانه ها و چشمه سارهای متعدد یکی از قطب های مهم تولید ماهیان سردآبی در کشور محسوب می شود. این استان در سال 1394 با تولیدی بالغ بر 17154 تن (2/12 درصد کل تولید ماهیان سردآبی کشور) مقام نخست تولید قزل آلا را در کشور به خود اختصاص داده است. این مطالعه با هدف بررسی کارایی استفاده از نهاده ها در تولید ماهیان سردآبی انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش را مزارع پرورش ماهی فعال در استان چهارمحال و بختیاری برای سال 1394 تشکیل می دهد. اطلاعات مورد نیاز از حجم نمونه ای که با استفاده از فرمول کوکران محاسبه شده، جمع آوری شده است. برای برآورد تابع تولید از روش پارامتریک تابع تولید مرزی تصادفی استفاده شده و بهترین تابع تولید برازش شده، تابع کاب- داگلاس بوده است به گونه ای که در این تابع، میزان تولید هر مزرعه به عنوان متغیر وابسته و متغیرهای نیروی کار، مساحت مفید استخر، تعداد بچه ماهی، دمای آب و ضریب تبدیل غذا، متغیرهای مستقل در نظر گرفته شده اند. نتایج به دست آمده نشان می دهد که نیروی کار، مساحت مفید استخر و تعداد بچه ماهی اثر مثبت و دمای آب و ضریب تبدیل غذا اثر منفی بر میزان تولید مزارع مورد بررسی داشته اند. ضمن آن که اثر مساحت مفید استخر و تعداد بچه ماهی بر تولید معنی دار و اثر سایر متغیرها غیرمعنی دار بوده است. براین اساس، میانگین کارایی فنی 89/74 درصد، میانگین کارایی تخصیصی 49/53 درصد و میانگین کارایی اقتصادی 67/38 درصد به دست آمده است. واژه های کلیدی: کارایی فنی، کارایی تخصیصی، کارایی اقتصادی، استان چهارمحال و بختیاری