جایگاه نقد در آموزش علوم اجتماعی به عنوان بستری برای توسعه علمی - فرهنگی

سال انتشار: 1385
نوع سند: مقاله کنفرانسی
زبان: فارسی
مشاهده: 1,448

فایل این مقاله در 25 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

SOCIALSCIENCECONF01_058

تاریخ نمایه سازی: 30 مرداد 1389

چکیده مقاله:

هنگامی که از نقد و نقادی بحث می شود، تعبیر سنتی بارزی که معمولا به خاطرمی آید سنگ محک زرگران و عمل محک زدن است که به این وسیله میزان خلوص یک قطعه طلا را می سنجند. بر همین پایه است که در ادبیات کلاسیک و و تشخیص امر اصیل از غیر اصیل « گوهرشناسی » در قالب کنایه و استعاره از گفت وگو م ی شود. شاید روشن ترین معنای نقد، سنجش دقیق چیزی باشد . سقراط عقیده داشت جهل، عین شر است وعلم عین فضیلت . کسی که در فضای علمی به نقاد ی روی می آورد و یک گفتار را به نقد می کشد، لابد می خواهد در حقیقت پژوهی یا حقیقی تر کردن گفتار علمی گامی بردارد . اگر گفته سقراط را بپذیریم، می توان نتیجه گرفت که نقد اصولی و معیاری، یک فضیلت، یا حد اقل راهی به سوی فضیلت است . نقد، تاریخی طولانی دارد و هموار ه توسعه و بالندگی علمی بانقد همراه بوده است . منابع موجود گواهی می دهند که یکی از مبانی تاریخی نقد به بررسی ومراجعه به کتب مقدس دینی به ویژه کتاب عهد عتیق می رسد. بدین معنا که مردم عهد باستان هنگامی که می خواستند رفتار مسئولان حکومتی و خداوندان قدرت را ارز یابی کنند به کتاب مقدس (تورات یا انجیل) مراجعه می کردند. بنابراین، نقد بازگشتی به کتاب مقدس بود . میشل فوکو هم در بحث فشرد ه ای که در این باره دارد، این فرض را پیش م ی کشد که ریشه تاریخی نقد با قرائت کتاب مقدس ارتباط پیدا می کند. تردیدی نیست که از قرن شانزدهم به این سوی و به دنبال جنبش رنسانس، علم پیشرفت زیادی نموده، و بسیاری از بزرگان علم و اندیشه این دوران، به ویژه در قرن 18 میلادی، سهم غیر قابل انکاری در شکوفایی علوم داشت ه اند دراین میان و در منطق نقادی امانوئل کانت 1724-1804 جایگاه برجسته ای دارد. نقد صفت مشخصه تفکر کانت است و نحله او به فلسفه انتقادی مشهور شده است. از دیدگاه کانت، نقد خرد ناب، تعیین حدود و منابع عقل ناب و اصول و زمینه تحصیل معرفت اولی و ماتقدم است. می توان گفت که یکی از خصیصه های بارز هر نظریه علمی، توان انتقادپذیری آن است . علم اگر در چالش نقادی و در کشاکش س ؤال برانگیزی قرار نگیرد و نظری ه های پذیرفته شده قبلی به نقد کشیده نشود، علم نیست . نقد علمی، یکی از قوی ترین محرک ها و را ه های اعتلای آگاهی علمی است . بعضی تصور م ی کنند انتقاد در مباحث جامعه شناختی و اقتصادی (و به طور کلی در علوم اجتماعی) رنگ و جنبه سیاسی پیدا م ی کند، در حالی که اولا ، نقادی در این حوزه علمی، ضرورتا و همیشه رنگ سیاسی نمی گیرد؛ ثانیاً، سیاسی شدن نقد فقط به علوم اجتماعی محدود نم ی شود، چنان که منتقدان نسبیت و کوانتوم برای کوبیدن نظری ه های علمی غیر قابل قبول خودشان، به روش ها و عمل سیاسی متوسل شدند، و قضیه اوپنهایمر و گوشه گیری او از تحقیقات هسته ای، صرفاً یک عمل سیاسی بود.

نویسندگان

فرهنگ ارشاد

استاد جامع هشناسی گروه علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابویی اردکانی، م. و شیخ شجاعی، ف. 1384. «فرایند همتراز ...
  • ارشاد، ف. 1379. ا«بومی شدن علم در ایران و سهم ...
  • بارت، ر. 1377. نقد چیست؟، ترجمه شیرین دخت دقیقیا. تهران: ...
  • دریفوس، ه. رابینو، پ. 1376. میشل فوکو: فراسوی ساختارگرایی و ...
  • سلدن، ر. 1375. نظریه ادبی و نقد عملی. ترجمه جلال ...
  • فوکو، م. 1378. «نقد چیست؟». ترجمه محمدسعید حنایی کاشانی، ارغنون، ...
  • فی، ب. 1381. فلسفه امروزین علوم اجتماعی با نگرش چند ...
  • کروچه، ب. 1384. کلیات زیباشناسی. ترجمه فواد روحانی. تهران: انتشارات ...
  • کیوی، ر. و کامپنهود، ل. 1370. روش تحقیق در علوم ...
  • گلدمن، ل. .1381. کانت و فلسفه معاصر. ترجمه پرویز بابایی. ...
  • مجتهدی، ک. 1363. فلسفه نقادی کانت. تهران: نشر هما. ...
  • مسئله علوم انسانی در وضعیت تلاقی فرهنگی [مقاله کنفرانسی]
  • موقن، ی. 1378. زبان، اندیشه و فرهنگ، انتشارات هرمس. ...
  • میلر، ه. 1384. در پیرامون ادبیات. ترجمه علی اصغر بهرامی. ...
  • Benton, T. and Craib, I 2001 Philosophy of Social Science, ...
  • Boron, A. 1999 1 A Social Theory for the Twenty ...
  • Genov, N. 1989 National Traditions in Sociology, Sage Pub lications ...
  • Wallerstein, I. 1999 "Social Science in the Twenty First Century" ...
  • نمایش کامل مراجع