عوامل داخلی، منطقه ای و بین الملل؛ سه ضلع سقوط بشار اسد (بخش سوم، ناکارآمدی در ارائه خدمات عمومی)

وخامت عملکرد نهادهای دولتی و تاثیر آن بر تضعیف اقتدار بشار اسد
ضعف و ناکارآمدی در ارائه خدمات اساسی توسط نهادهای دولتی سوریه، نقش کلیدی در تضعیف اقتدار بشار اسد ایفا کرده است. به عنوان نمونه، قطعی های مکرر و طولانی مدت برق، حتی در محله های ثروتمند دمشق که پیش تر از چنین مشکلاتی مصون بودند، نارضایتی عمومی را تشدید کرده است. دولت سوریه با توقف فعالیت بیشتر نهادهای دولتی، نشان داده است که از انجام وظایف اساسی خود ناتوان است.

این وخامت خدمات رسانی باعث افزایش نارضایتی عمومی شد و دولت در برآوردن نیازهای اساسی نظیر مراقبت های بهداشتی، آموزش و زیرساخت ها با چالش های جدی مواجه بوده است. کاهش استانداردهای زندگی و مشکلات روزافزون، مشروعیت رژیم اسد را به شدت زیر سوال برده بود. ناکامی دولت در مدیریت منابع و مقابله با بحران ها، همراه با فساد گسترده و روابط مبتنی بر خویشاوندی خاندان اسد باعث شده بود شهروندان بیش از پیش از مشارکت در ساختار سیاسی و نهادهای قدرت فاصله بگیرند. نتیجه این موضوع، از بین رفتن اعتماد عمومی به نهادهای دولتی بوده که نه تنها اقتدار اسد را تضعیف کرد، بلکه به رشد اعتراضات و حمایت مردم از گروه های مخالف ضد دولت دامن زده است. در واقع، ناتوانی دولت در ایفای مسئولیت هایش، مردم را به سوی جستجوی جایگزین هایی برای حکومتی سوق داده که از دید آن ها کارآمدی و توانایی لازم را را برای اداره امور جاری مردم ندارد.

ریشه های تاریخی ضعف حکمرانی در سوریه
ریشه های این بحران را می توان در الگوی حکمرانی تاریخی سوریه جستجو کرد. از زمان حکومت حافظ اسد، رژیم به جای حکمرانی موثر بر وفاداری و قدرت نیروهای امنیتی متکی بوده و ظاهر نهادهایی فعال را حفظ می کرد که در واقع، گرفتار ناکارآمدی و فساد بودند. این رویکرد، به ویژه در مناطق پیرامونی، منجر به بی توجهی و عدم ارائه خدمات اساسی شد. ماهیت اقتدارگرایانه و فرقه گرایانه حکومت اسد نیز به شکنندگی آن دامن زده است. با شدت گرفتن جنگ داخلی، ناتوانی دولت در پاسخگویی به نیازهای اقتصادی و اجتماعی، ناامیدی عمومی را به اوج رساند. امروز، بسیاری دولت سوریه را یک "دولت شکست خورده" قبل از فروپاشی نهایی می دانند، چرا که نه توانایی تامین نیازهای شهروندان را دارد و نه قادر به حفظ اقتدار و ثبات سیاسی است.

به طور کلی، ضعف ساختاری نهادهای دولتی و ناتوانی در ارائه خدمات ضروری، عاملی کلیدی در کاهش اقتدار بشار اسد و بی ثباتی رژیم او بوده است. این وضعیت که ریشه در شیوه های حکمرانی تاریخی و پیامدهای جنگ داخلی در سوریه دارد، به شکل گیری یک بحران همه جانبه و سقوط اسد منجر شد.