تعریف لغوی و اصظلاحی حیا

تعریف لغوی حیا

راغب مینویسد انقباض النفس عن القبائح و ترکه راغب اصفهانی ۱۴۱۲، ج ۱، ص ۲۷۰ ) حیا خودداری نفس از زشتیها و ترک زشتیها است. هو الانقباض و الانزوا عن القبیح مخافه ..الذم ،طریحی، ۱۳۷۵ ج ۱، ص۱۱۶) حیا انقباض (گرفتگی) و انزوا دوری (گزینی از کار زشت به جهت ترس از مذمت مردم است.

 تعریف اصطلاحی حیا

علامه مجلسی مینویسد: الحیاء ملکه للنفس توجب انقباضها عن القبیح و انزجارها عن خلاف الآداب، خوفا من اللوم (مجلسی، ۱۴۰۳، ج ۶۸ ، ص ۳۲۹ حیا حالت راسخ و ملکه نفسانی است که اثرش انقباض و احساس ناراحتی روح در مقابل عمل زشت است و امتناع از کارهای خلاف آداب رسوم از لحاظ ترس از ملامت و سرزنش هم او از طیبی نقل میکند الحیاء تغیر و انکسار یعتری الانسان من یخوف ما یعاب به و یدم. مجلسی، ۱۴۰۴، ج ۱۲، ص۱۸ حیا تغییر حالت و انکسار در رفتاری است که انسان انجام آن را عار میداند و از مورد عتاب و مذمت قرار گرفتن به واسطه آن می ترسد. حیا محدودیت و در تنگنا افتادن ،نفس در ارتکاب محرمات شرعی و عقلی و عرفی از ترس نکوهش و سرزنش .است تقوا اجتناب از گناهان شرعی است و حیا اعم از این است و عبارت است از اجتناب از آنچه عقل و عرف نیز آن را زشت و ناپسند میدانند نراقی، ۱۳۷۷، ج ۳، ص (۶۱). امام صادق (ع) حیا را چنین تعریف میکند: الحیاء نور جوهره صدر الایمان و تفسیره التثبت عند کل شیء ینکره التوحید و المعرفه منسوب به جعفر بن محمد (ع)، ۱۴۰۰، ص ۱۸۹ ) حیا، نوری است که جوهر ،آن سر چشمه ی ایمان است و ثبات و پایداری در برابر هر چیزی که با توحید و معرفت ناسازگاری داشته باشد در انسان ایجاد میکند. به طور کلی میتوان گفت حالت بازدارنده نفسانی است که انسان را از ارتکاب به گناه باز می دارد و اگر انسان مرتکب گناهی شود موجب شرمندگی او می شود.