تئوری کمالیسمی شدن سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از طریق سیاست نرم آمریکا

تئوری کمالیسمی شدن سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از طریق سیاست نرم آمریکا

بهادر نوکنده دانشجوی دکترای روابط بین الملل

سیاست خارجی کشورها ثابت ولی رهیافت ها و جهت گیری های تحقق همان اصول متغیر هستند. سیاست خارجی تابع ماهیت قدرت و ساختار و لایه های اجتماعی فکر و ثروت در یک کشور می باشد.از همین رو بسیاری از اندیشمندان حوزه سیاست معتقد هستند که سیاست خارجی در تداوم سیاست داخلی می باشد و سیاست خارجی کشورها ماهیت فکری یک کشور را نشان میدهد.اجتماع یکدست ژاپن در لایه های اجتماعی و دولت باعث شده رهیافت های سیاست خارجی آن کشورمشخص باشد.در مقابل به دلیل تقسیم بندی های قطبی و پلورالیسم فکری در پاکستان سیاست خارجی اسلام آباد مدام در حال تغییر می باشد.این نشان از اهمیت نوع نگاه لایه های اجتماعی در تعیین سیاست خارجی کشورها دارد از طرفی حتی شیفت پارادایم ها در سیاست خارجی که توسط دولت ها اجراء می شود بر اساس خواست داخلی اجتماع کشورها می باشد.کشور هند در بازه ی زمانی سیاست خارجی خود را بر نزدیکی با روسیه می دید اما با تغییر رویکرد نگاه مردمی و حمایت دولت بر عبور از سیاست استراتژک و توجه به سیاست اقتصادی و فناوری سیاست خارجی هند به سمت تعامل با غرب کشیده شد. بنابراین شناخت سیاست خارجی هر کشوری در ابتدا شناخت جامعه آن کشور و ادراک جامعه شناسی سیاسی می باشد.با توجه به مقدمه بیان شده آن چیزی که امروزه برای سیاست مداران در حوزه روابط بین الملل از اهمیت بالایی برخوردار است مطالعه جامعه شناسی کشورها و تغییر مطالبات و ذائقه مردم آن کشور در جهت منافع ملی خود به دلیل دانستن تاسی سیاست خارجی از خواست جامعه می باشد.ایالات متحده آمریکا با علم بر این نکته حیاتی در روابط بین الملل در حوزه اندیشکده های راهبردی خویش سالهاست که بر مطالعه رفتاری جوامع کارهای مطالعاتی انجام می دهد و بر اساس مطالعات ،راهبردهای عملیاتی پیشنهادی را برای دستگاه سیاست خارجی خویش پیشنهاد می دهند.آمریکا در حوزه ارتباطش با جمهوری اسلامی با وقوع انقلاب اسلامی ایران بزرگترین شریک استراتژیک خود در خاورمیانه را از دست داد و درست در همان ساعت های اولیه در تلاش برای تغییر نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران بود.حضرت آقا در سخنرانی اخیر خویش به این موضوع اشاره کردند که همان اول انقلاب اوایل انقلاب رئیس جمهور آمریکا دستور سرنگونی جمهوری اسلامی ایران را با خواب آشفته ای که لابد دیده به سازمان سیا صادر میکند. که سند این سخنان گهربار معظم له در فضای مجازی منتشر شد.در گزارش این سند جلسه کمیته هماهنگی ویژه اطلاعات (Special Coordination Committee) که در 27 دسامبر 1979 (6 دی 1358) برگزار شده بود کارتر اعلام می کند که انجام عملیات پنهان توسط سازمان سیا در ایران ضروری است.

راهبرد آمریکا در مقابل ما در سال های مختلف متفاوت بوده در اوایل انقلاب راهبرد تهدید سخت و حمایت عراق برای شروع جنگ تحمیلی با مقاومت دلیرمردان و شیرزنان دفع شد و پس از سال ها امتحان در حوزه تهدید جمهوری اسلامی برای ازدست رفتن منافعش در منطقه سیاست نرم را جایگزین سیاست سخت خود کرد. قدرت نرم را می توان در قالب توانایی نیل به اهداف موردنظر، از طریق جلب آراء و نظریات افکار عمومی تعریف کرد. در این نوع از قدرت مسئله اجبار و فشار بر مردم برای جلب نظر و یا تحمیل اراده خود بر آن ها، نظیر آنچه در به کارگیری قدرت نظامی صورت می پذیرد، مطرح نیست؛ بلکه فضا و شرایط دسترسی به اطلاعات موردنظر، به نحوی فراهم می شود که آن ها را به پذیرش نظر و افکار اجراکننده قانع می سازد. نقش علیت تاثیرگذار بر جامعه هدف، تحصیل کردگان و نخبگان در فرایند تاثیرگذاری، بسیار حائز اهمیت است. در این شکل از قدرت که عقاید، باورها، فرهنگ و سنن، داشته ها و نداشته های اجتماعی، فرهنگی و علمی و... را مورد هدف قرار می دهد؛ نقش بسیار زیادی برای ابزار جدید ارتباطات و رسانه (از قبیل فضای مجازی، ارتباطات الکترونیک، وبلاگ ها و...) تعریف گردیده و دسترسی آسان به اطلاعات موردنظر دراسرع وقت وبا حداقل هزینه به خوبی مدنظر قرار گرفته شده است. مسئله مهم دیگر جهت دهی، القا و هدایت اطلاعات مطلوب از سوی مجری، عامل و یا به کارگیرنده قدرت نرم در مورد جامعه هدف و مخاطبین است. آمریکا با واکاوی علل انقلاب اسلامی آنتی تز انقلاب را وجود انقلاب دانستند آن ها با بررسی شکست سیاست پهلوی که سیاست آمریکا در منطقه بوده به یک کلیدواژه مهم رسیدند؛ یعنی فرهنگ. آنها با مطالعه مقالات و پژوهش های اندیشمندان مختلف چون جان فوران و اسکاچپول که به سبب پژوهش میدانی یا اندیشه معتقد بودند که انقلاب ایران مانند انقلاب های رایج جهان که شوریدن جنبش پرولتری بر علیه بورژوازی نیست و درون مایه فرهنگی دارند. اندیشمندان جامعه شناسی علت شکست سیاست رضاخان و محمدرضا را در عدم همراهی جامعه اجتماعی مردم با سیاست مدرنیته می دانند. آن ها معتقد هستند تفکر کمالیسم که باعث تغییر سیاست ترکیه در قبال آمریکا شد؛ یعنی برای غربی شدن نباید شرقی زیست در ایران به دلیل همراهی نکردن مردم به علت داشتن اعتقادات اسلامی تحقق نیافت. آمریکا سرعت بیش از حد مدرنیته در زمان پهلوی و اعتقادات اسلامی را مانع تحقق اهداف خود می داند برای همین در سیاست جدید خود در دهه های گذشته به سمت سیاست نرم؛ یعنی سیاستی که جامعه ایران نداند و حس نکند به چه سمتی می رود؛ زیرا اگر بداند قطعا مقابل این سیاست می ایستد در مقابل برای تغییر تفکر اسلامی با استفاده از لطایف جنگ روانی از طرق مختلف چون فضای مجازی دست به کم رنگ تر شدن اعتقادات در حوزه تفکر داخلی جامعه ایرانی با تاکید بر ایرانی بودن نه اسلامی بودن زدند. تمام تلاش آمریکا در تغییر سبک زندگی و اندیشه جامعه اسلامی ایرانی و ساخت مدینه فاضله ترکیه برای ما قبول اندیشه کمالیسم می باشد؛ زیرا آن ها می دانند آنچه به رضاخان دیکته کرده بودند با مخالفت مردم مواجهه شده و امروز باید دقیقا همان مدل را با سیاست نرم اجرا کنند؛ مثلا تلاش رضاخان برای بی حجابی را با تلاش جمهوری اسلامی به با حجابی نشان دهند و مدام بر تبلیغ پیشرفت ظاهری در زمان رضاخان و محمدرضا بپردازند تا دقیقا شیفت پارادایم رفتاری جامعه اسلامی به سمت مدرنیته شدن و اسلام دوری برسند. اما هدف آمریکا در هزینه سنگین در حوزه های تغییر سبک زندگی اسلامی و تغییر اندیشه ای در جمهوری اسلامی چیست؟ هدف تغییر عقیدتی سیاست خارجی جمهوری اسلامی با تاسی از تغییر خواست جامعه ایران اسلامی با سیاست منفعت محور چون کشورهایی نظیر ترکیه، هند و... می باشد اگر سیاست خارجی جمهوری اسلامی با فشار اندیشه کمالیسم داخلی تغییر کند قطعا سیاست خارجی جمهوری اسلامی در قبال منافع آمریکا در منطقه تامین می شود. به دلیل ماهیت سرمایه داری سیاست آمریکا آن ها با اسلام مشکلی ندارند. آن ها با اسلام سیاسی که زیر بار سلطه نمی رود مشکل دارند و در سال های اخیر با فشار بین المللی در حوزه اقتصادی سعی در تغییر اندیشه ناب محمدی در بین مردم از این حقه دارند. آن ها با راهبردهای ترکیبی در تمام جوانب چون اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی تمام زور خود را در تغییر سیاست خارجی جمهوری اسلامی در جهت تامین منافع خود به خرج می دهند. اما باتوجه به منویات مقام معظم رهبری آینده نظام بین الملل باتوجه به قدرت ملی اسلامی جمهوری اسلامی ایران باید از مواضع خصمانه خود کوتاه بیاید و بپذیرد که جمهوری اسلامی قدرت جدید در نظم نوین آینده جهان می باشد. اما آن چیزی که ما را بر این آینده می رساند مقاومت در برابر خدعه های فرهنگی آمریکا و گوش دادن به فرامین بصیر انقلاب امام عزیزمان حضرت آیت الله خامنه ای(مدظله العالی) می باشد.