کامپوزیت الیاف کتان در پشتی صندلی و در عقب پولستار ۵

در خودروهای برقی، کاهش وزن و کاهش مواد فسیلی، هم زمان با حفظ استحکام و ظاهر قطعه، از هدف های اصلی انتخاب مواد است. گزارشی که در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد، نمونه ای از به کارگیری کامپوزیت های زیستی در تولید انبوه را در خودروی برقی چهار در پولستار ۵ نشان می دهد؛ خودرویی که در پشتی صندلی های جلو و ساختار در عقب آن، از مواد شرکت سوئیسی بی کامپ استفاده شده است.

این مواد، بر پایه الیاف کتان ساخته شده اند. به گزارش منبع، دو فناوری اصلی بی کامپ در این خودرو به کار رفته است: آمپلی تکس، پارچه ای تقویتی بافته شده از الیاف کتان اروپایی، و پاورریبز، شبکه ای سه بعدی و تقویتی از جنس کتان که از ساختار رگبرگ برگ الهام گرفته است. پشتی صندلی های جلو، ترکیبی از این دو فناوری با پلی پروپیلن تقویت شده با الیاف طبیعی است و ساختار در عقب نیز از فناوری پاورریبز بهره می برد. به این ترتیب، کاربرد الیاف طبیعی از فضای داخلی خودرو به بخش بدنه نیز گسترش یافته است.

نکته مهم از نظر طراحی این است که سطح دیده شده در داخل خودرو، خود بخشی از ساختار است. به گزارش منبع، شرکت های بی کامپ و پولستار، پارچه ای اختصاصی با نام «بافت امضادار پولستار» ساخته اند؛ پارچه ای دو رنگ از جنس آمپلی تکس که هم نقش سازه ای دارد و هم سطح طراحی خودرو را شکل می دهد و به لایه تزئینی جداگانه ای نیاز ندارد. همکاری این دو شرکت در زمان خودروی مفهومی پولستار پریسپت آغاز شد و اکنون به تولید انبوه در پولستار ۵ رسیده است؛ به گزارش منبع، این مواد در هزاران خودرو در بازارهای جهانی به کار رفته و از نظر دوام و عملکرد، مهندسی و آزمایش شده اند.

از نظر فنی، آمپلی تکس پارچه ای تقویتی است که الیاف کتان آن به صورت مکانیکی فراوری می شود. به گزارش منبع، این روش در مقایسه با جایگزین های مصنوعی مانند الیاف کربن یا پلاستیک های تقویت شده با شیشه، انرژی و شدت انتشار کمتری دارد. پاورریبز نیز که در پشت پنل به کار می رود، سفتی خمشی را افزایش می دهد و اجازه می دهد قطعه نازک تر و سبک تر ساخته شود، بی آنکه سفتی آن از دست برود.

اعداد گزارش شده در این گزارش، ادعاهای شرکت های درگیرند و باید در همان محدوده خوانده شوند. به گزارش منبع، پولستار، کامپوزیت های مبتنی بر کتان بی کامپ را دارای ۵۰ درصد ماده فسیلی کمتر و تا ۴۰ درصد سبک تر از پلاستیک های مرسومی می داند که جایگزین آن ها شده اند. همچنین بسته به کاربرد، این کامپوزیت های الیاف طبیعی می توانند ردپای دی اکسید کربن «از گهواره تا دروازه» قطعه را تا ۶۰ درصد کاهش دهند. این اعداد به قطعه های مربوط اند و نباید به کل خودرو تعمیم داده شوند. ردپای «از گهواره تا دروازه» کل خودروی پولستار ۵، یعنی از استخراج مواد اولیه تا تولید خودرو، ۲۳٫۸ تن معادل دی اکسید کربن برای هر خودرو گزارش شده است؛ این عدد، ردپای کل خودروست، نه اثر جداگانه مواد بی کامپ. پولستار از سال ۲۰۲۰ ارزیابی چرخه عمر کامل خودروهای خود را منتشر کرده است و ارزیابی چرخه عمر پولستار ۵ در مارس ۲۰۲۶ منتشر شده است.

به گزارش منبع، همه قطعه های بی کامپ به کاررفته در این خودرو برای برآورده کردن استانداردهای سخت گیرانه خودرو در زمینه دوام، ایمنی، مقاومت در برابر پرتو فرابنفش، مقاومت در برابر خراش و کهنگی درازمدت، اعتبارسنجی شده اند. در متن منبع، عدد مشخصی از آزمون های جداگانه برای هر یک از این ویژگی ها ذکر نشده است.

در پایان عمر نیز مسیری برای این مواد در نظر گرفته شده است. به گزارش منبع، ضایعات تولید این مواد را می توان به موادی برای کاربردهای قالب گیری تزریقی بازیافت کرد و کامپوزیت های کتانی ترموست را می توان برای بازیابی انرژی سوزاند. این گزاره، همان گونه که منبع بیان کرده است، نقل می شود و به همه انواع کامپوزیت های کتانی تعمیم داده نمی شود.

این نمونه نشان می دهد که کامپوزیت الیاف طبیعی می تواند هم زمان نقش سازه ای و نقش سطح طراحی را در قطعه های تولید انبوه خودرو بر عهده بگیرد، اما قضاوت درباره هزینه، عملکرد درازمدت و اثر زیست محیطی واقعی، به داده های مستقل و گزارش های بعدی نیاز دارد. این گزارش، گزارشی تجاری در نشریه تخصصی است، نه مقاله داوری شده، و تاریخ ۲۷ اکتبر، تاریخ گزارش تولید انبوه است، نه تاریخ اختراع این مواد.

منبع: PlasticsToday، ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶، https://proddr.plasticstoday.com/automotive-mobility/bcomp-s-flax-composites-drive-polestar-5-forward

مرضیه رهنورد آهن