از شخصیت تا تعهد سازمانی؛ تاملی بر نقش تفاوت های فردی در مدیریت منابع انسانی

پژوهش در حوزه مدیریت منابع انسانی زمانی بیشترین ارزش را می یابد که بتواند میان نظریه و مسائل واقعی سازمان ها پیوند برقرار کند. تجربه حرفه ای من در حوزه مدیریت منابع انسانی، در کنار مطالعات دانشگاهی در روان شناسی شخصیت، این پرسش را برایم پررنگ تر ساخته است که تفاوت های فردی کارکنان چگونه با تعهد سازمانی و سایر پیامدهای رفتاری در محیط کار مرتبط می شوند.

در همین راستا، پایان نامه کارشناسی ارشد با عنوان «بررسی رابطه شاخصه های شخصیت با تعهد سازمانی در منابع انسانی (مطالعه موردی: کارکنان شرکت های آتیس فراسازه صنعت و پرتو ابزار پاسارگاد)» انجام شد. این پژوهش با بهره گیری از مدل پنج عاملی شخصیت و مدل سه بعدی تعهد سازمانی آلن و مایر، رابطه میان سه بعد وظیفه شناسی، توافق پذیری و روان رنجوری با تعهد سازمانی را در میان ۱۴۸ نفر از کارکنان دو شرکت صنعتی شهر تهران بررسی کرد.

یافته های پژوهش نشان داد که وظیفه شناسی با ضریب رگرسیون استاندارد (β = ۰.۳۵) قوی ترین پیش بین آماری تعهد سازمانی در میان ابعاد بررسی شده است. همچنین، توافق پذیری (β = ۰.۱۸) با تعهد سازمانی رابطه مثبت و روان رنجوری (β = −۰.۲۷) با تعهد سازمانی رابطه منفی و معنادار دارد. مدل رگرسیون چندگانه پژوهش نیز نشان داد که این سه بعد شخصیت، در مجموع حدود ۲۵ درصد از واریانس تعهد سازمانی را تبیین می کنند. از دیگر یافته های قابل توجه پژوهش، پایین بودن میزان تبیین تعهد مستمر توسط ویژگی های شخصیتی بود که بیانگر آن است این بعد از تعهد، بیش از ویژگی های فردی، با عوامل ساختاری و اقتصادی سازمان، از جمله امنیت شغلی و هزینه های ترک سازمان، ارتباط دارد.

نتایج این پژوهش می تواند شواهدی برای استفاده آگاهانه تر از ابزارهای استاندارد سنجش شخصیت، از جمله NEO-FFI، در فرایندهای جذب، انتخاب، توسعه و نگهداشت منابع انسانی فراهم آورد. همچنین، یافته ها نشان می دهد که تبیین جامع تعهد سازمانی مستلزم توجه هم زمان به ویژگی های فردی، عوامل سازمانی و شرایط زمینه ای است.

در ادامه این مسیر پژوهشی، علاقه مندم مطالعات آینده را بر بررسی نقش متغیرهای میانجی و تعدیل گر، از جمله عدالت سازمانی، حمایت سازمانی ادراک شده، سبک رهبری و فرهنگ سازمانی، در رابطه میان شخصیت و تعهد سازمانی متمرکز کنم تا گامی در جهت توسعه مدل های بومی و کاربردی مدیریت منابع انسانی در سازمان های ایرانی برداشته شود.